چرای دام و پشمچینی گوسفندان در محوطه سنگنگاره ساسانی در شهرستان ویژه کازرون
یک کنشگر میراث فرهنگی از چرای دام و پشمچینی گوسفندان در محوطه سنگنگاره ساسانی سرمشهد کازرون خبر داد و هشدار داد که این اثر تاریخی ارزشمند علاوه بر فرسایش طبیعی، با بیتوجهیهای انسانی و حفاریهای غیرمجاز نیز مواجه است.
سیاوش آریا، کنشگر و پژوهشگر میراث فرهنگی، درباره وضعیت سنگنبشته و سنگنگاره ساسانی سرمشهد در شهرستان کازرون توضیح داد:
این سنگنبشته بزرگترین سنگنبشته دوره ساسانیان به شمار میرود و در زیر آن سنگنگارهای از بهرام دوم، شاهنشاه ساسانی، قرار دارد.
سنگنگاره ساسانی بهرام دوم در سرمهشد که درحال محو شدن است.
وی با اشاره به ویژگیهای این اثر تاریخی گفت: این سنگنگاره از یگانهترین و متفاوتترین نگارههای دوره ساسانی است که در آن بهرام دوم با تاجی کرهای و اندامی پهلوانانه در حال شکار شیر به تصویر کشیده شده است. شاهنشاه با شمشیر در دست راست به شکم شیر ضربه زده و با دست چپ دستان شهبانوی ایران و همسر خود را گرفته است. در پشت سر پادشاه نیز جانشین او، سپس شهبانو و پس از آن نگاره موبد کرتیر قرار دارد. این اثر یکی از زیباترین نگارکندهای ساسانی محسوب میشود که در دل کوههای ایران تراشیده شده است.
آثار حفاری جویندگان گنج
این پژوهشگر میراث فرهنگی با اشاره به وضعیت حفاظتی این یادگار تاریخی افزود: شرایط نگهداری این اثر مناسب نیست و طی سالهای گذشته با چالشهای متعددی مواجه بوده است. از جمله این چالشها میتوان به ساختوساز در حریم نزدیک اثر، فنسکشی در سالهای گذشته، دستاندازیهای انسانی و یادگارینویسی با رنگ روی این اثر تاریخی اشاره کرد. همچنین فرسودگی ناشی از عوامل طبیعی و گذشت زمان و نبود رسیدگی مناسب از سوی متولیان امر، وضعیت این اثر را بحرانیتر کرده است.
پشمچینی گوسفندان در کنار سنگنگاره ساسانی
آریا ادامه داد: در بازدید میدانی که جمعه ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ از این اثر ملی داشتم، با صحنهای نگرانکننده مواجه شدم. یکی از چوپانان بومی روستای سرمشهد با استفاده از شکستگی بخشی از فنس حفاظتی که در پایین کوه و اطراف سنگنگاره نصب شده است، گوسفندان خود را وارد محوطه تاریخی کرده بود تا چرای دام انجام شود.
سنگنبشته پهلوی ساسانی کرتیر در سرمهشد، که گفته میشود بزرگترین سنگنبشته ساسانیان است.
به گفته وی، نکته نگرانکننده دیگر انجام پشمچینی گوسفندان در کنار این یادمان ملی بود؛ موضوعی که به نوعی بیتوجهی به ارزش تاریخی و فرهنگی این اثر محسوب میشود. او تأکید کرد که حتی وجود تابلو معرفی اثر تاریخی و هشدارهای میراث فرهنگی در محوطه نیز مانع این اقدام نشده است.
ساختوساز در حریم چسبیده به عرصه که به گفته سیاوش آریا از حدود ۵ سال پیش انجام شده و با وجود آنکه به مسئولان اطلاع داده شده اما همچنان پابرجاست.
این کنشگر میراث فرهنگی همچنین به آسیبهای ناشی از حفاریهای غیرمجاز اشاره کرد و گفت: در پایین سنگنگاره و کوه، قاچاقچیان آثار تاریخی با کندوکاوهای غیرمجاز و به امید یافتن گنج، گودالی در کوه ایجاد کردهاند.
آریا افزود: در چارچوب مسئولیت اجتماعی، این موضوع را به مدیر میراث فرهنگی شهرستان کازرون و معاونت میراث فرهنگی استان اطلاع داده و خواستار پیگیری و رفع این مشکلات شدهام.
وی در ادامه به نقش نهادهای محلی در حفاظت از آثار تاریخی اشاره کرد و گفت: یکی از عوامل مهم در پاسداری از یادمانهای تاریخی خارج از شهرها، نقش دهیاریها و بخشداریها است. بر اساس قانون، این نهادها وظیفه دارند از آثار تاریخی و محیط زیست منطقه حفاظت کنند. با این حال، با وجود تذکرهای مکرر، هنوز تفاهمنامهای میان دهیاریها و میراث فرهنگی برای اجرای این مسئولیتها منعقد نشده است.
بخشی از فنسکشی محوطه سنگنبشتهها که شکسته و چوپانان گلههای خود را از این طریق وارد محوطه کردهاند.
این پژوهشگر میراث فرهنگی در پایان تأکید کرد: وضعیت سنگنبشته و سنگنگاره سرمشهد مناسب نیست و این اثر ارزشمند به دلیل فرسودگی شدید به تدریج در حال از بین رفتن و محو شدن است.
آثار پشمچینی گوسفندان در محوطه ساسانی که رها شده و بوی ناخوشایندی را ایجاد میکند.
عکسها از سیاوش آریا
