چاپ کد خبر: 114976
1 تیر 1402

ببینید| تنها آدمی که هنوز به زبان ایرانی باستان حرف می زند !

یک ویدیو زیبا از صحبت کردن پروفسور ارفعی به زبان ایرانی باستانی پر بازدید شد.

پروفسور ارفعی

به گزارش اول فارس ،عبدالمجیدارفعی”زادهٔ ۹ شهریور ۱۳۱۸در بندرعباس”پژوهشگر و متخصص زبان‌های باستانی اکدی و ایلامی، ایلام‌شناس و از آخرین بازماندگان مترجم خط میخی ایلامی در جهان و از مهم‌ترین کتیبه‌خوانان ایرانی است و برخی از لوح‌های گلی تخت جمشید با تلاش وی ترجمه شده‌است. اضافه بر این وی از دانش وسیعی دربارهٔ تاریخ و فرهنگ بین‌النهرین باستان برخوردار است.

عبدالمجید ارفعی نخستین مترجم استوانه کوروش بزرگ از زبان اصلی بابلی‌نو به فارسی است. او در سال ۱۳۹۴ جایزه سرو ایرانی، در زمینهٔ میراث فرهنگی را به عنوان یک عمر کوشش فرهنگی دریافت کرد.همچنین در پنجمین مراسم “تماشای خورشید”که توسط کمیسیون ملی یونسکو ایران، بامشارکت موزه ملی ایران در خردادماه ۱۴۰۱ برگزار شد، نشان خورشید یونسکو به همراه نشان ایکوم(کمیته موزه ها در ایران) به وی اهدا شد.

زبان فارسی باستان یاآریا یکی از زبان‌های شاخهٔ زبان‌های ایرانی از گروه زبان‌های هندوایرانی خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی جای می‌گیرد.این زبان به زبان فارسی میانه دگرگونی یافت که زبان ادبی و نوشتاری و رسمی روزگار ساسانیان بود و سپس به زبان فارسی نو یا فارسی دری تغییر یافت؛ این زبان از زبان نیاایرانی (زبان ایرانی باستان) سرچشمه گرفته‌است. فارسی باستان مانند بقیهٔ زبان‌های ایرانی باستان نزدِ گویشورانِ بومی خود به نام زبان آریا شناخته می‌شد.

فارسی باستان در کنار زبان اوستایی تنها زبان‌های ایرانی روزگار کهن هستند که نوشتار یا سنگ‌نبشته‌ای از آن‌ها به جا مانده‌است. زبان فارسی باستان در باختروجنوب باختری ایران،سخن گفته می‌شده‌است و دیرینه‌ترین نوشته‌ای که از آن بر جا مانده، به سدهٔ ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد؛ ولی باید این نکته را در نظر داشت که زبان بیشتر مردمان جنوب‌باختری ایران،زبان ایلامی بوده‌است.

زبان ایران باستان

نخستین سند رسمیِ زبانِ فارسی باستان سنگ‌نوشته بیستون در اطراف کرمانشاه است که به‌فرمان داریوش بزرگ نوشته شده‌است. داریوش که این سنگ‌نوشته از زبان او نقل شده، زبان به‌کاررفته در آن را زبان آریایی معرفی می‌کند.

عبدالمجید ارفعی در شهریور ۱۳۱۸ در گنوی بندرعباس به دنیا آمد. پدرش میرعبدالله ارفعی و اصالتاً اهل اوز از توابع استان فارس بود. او دوران دبستان را در مدارس بندرعباس و یزد به اتمام رساند و در سال ۱۳۲۸ به همراه خانواده به تهران آمد و در مدرسه منوچهری و البرز به تحصیل پرداخت و با بهرام بیضایی هم‌درس شد.
پس از پایان دوره دبیرستان و تا پیش از ورود به دانشگاه در سال‌های ۱۳۳۲ در کتابخانه ملی با نوشته‌های ابراهیم پورداوود آشنا شد. در همان زمان از استاد متینی معلم ادبیاتش، الفبای فارسی باستان را آموخت و در همان سالها زبان پهلوی را نیز از روی کتاب کارنامه اردشیر بابکان محمدجواد مشکور آموخت.برای آموزش زبان اوستایی گاتهای پورداوود را سرمشق قرار داد و آن را نیز آموخت.
پس از اخذ دانشنامه لیسانس زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، در مهرماه سال ۱۳۴۴ به آمریکا رفت. بنا بر پیشنهاد و توصیه پرویز ناتل خانلری و استقبال استاد پور داوود دو سال به آموزش مقدمات اکدی پرداخت و پس از آن به مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو رفت و تا هشت سال زیرنظرریچارد هلک، از مشهورترین استادان خط و زبان ایلامی، به یادگیری زبان ایلامی و اکدی مشغول شد. در همان زمان با گل‌نوشته‌های ایلامی و کتیبه‌های تخت جمشید که به امانت نزد دانشگاه شیکاگو بود و ریچارد هلک در حال بررسی، خواندن و ترجمه آنها بوده‌است، آشنا شد. هلک در آن دوران هر شب چند کتیبه خوانده شده را به ارفعی می‌داد تا او از روی متن ترجمه‌شده، کتیبه‌ها را بخواند.

پس از مدتی هلک کتیبه‌های خوانده نشده را هم به ارفعی می‌داد. این تجربه بعدها به ارفعی در نوشتن کتاب «گل‌نوشته‌های باروی تخت جمشید» کمک می‌کند. عبدالمجید ارفعی اولین ایرانی است که در این رشته تحصیل کرد. همچنین او تنها متخصصی است که می‌تواند بقیه آن کتیبه‌ها را بخواند و آنها را ترجمه کند.
ارفعی در تیر ماه ۱۳۵۳ خورشیدی از رساله دکترای خود با عنوان «زمینه‌های جغرافیایی فارس بر اساس گل‌نوشته‌های تخت جمشید» دفاع کرد و با مدرک دکترا به تهران بازگشت. سپس نزد پرویز ناتل خانلری رفت و در فرهنگستان ادب و هنر ایران به همکاری پرداخت.

گل‌نبشته‌های باروی تخت‌جمشید
کتاب گل‌نبشته‌های باروی تخت‌جمشید پژوهشی است بر روی صد و پنجاه گل‌نبشته‌ای که مؤسسه شرقی دانشگاه شیکاگو در سال ۱۳۲۷ خورشیدی به ایران پس فرستاد. علاوه بر این مقدار تعدادی از گل نبشته‌هایی که در بخش تاریخی موزه ملی ایران نگاهداری می‌شوند و گل‌نبشته منفرد دیگری از باروی تخت جمشید برای نخستین بار بازخوانی و به همراه تصاویرشان منتشر شدند.
این گل‌نبشته‌ها اسناد اداری و مالی هستند بین سال‌های سیزدهم (۵۰۹ پ. م) تا بیست و هشتم (۴۹۴ پ. م) پادشاهی داریوش بزرگ، که در آن‌ها به حمل و نقل کالا، دریافت، جابه‌جایی، ذخیره و پرداخت کالا در ازای حقوق کارگزاران، مسافران و کارگران دولتی در ایالت پارس اشاره شده‌است.
این کتاب در هشتمین دوره جایزه کتاب فصل ویژه آثار منتشره در زمستان سال ۱۳۸۷ در حوزه زبان و در بخش زبان‌های باستانی به عنوان کتاب برتر شناخته‌شد.

نظرات خود را برای ما ارسال کنید

ثقیف بن برخیا جمعه , ۹ تیر ۱۴۰۲ - ۱۴:۵۱

نمی دونم چرا بعضی از زبان عربی میسوزند،میگن انگلیسی زبان جهان هست ،خب عربی زبان نزدیک به فارسی،زبان قران،زبانی بسیار پر رمز و راز،زبان دعانویسی،ششمین زبان سازمان وووو
عربی،عربی،حالا تدریس بکنند شما میری یاد بگیری

ناشناس جمعه , ۹ تیر ۱۴۰۲ - ۱۳:۰۷

سلام خسته نباشی پروفسور،، کاش این زبان وزبان ژاپن درایران به جای زبان عرب .. تدریس میشد….

ناشناس جمعه , ۹ تیر ۱۴۰۲ - ۱۰:۱۹

خدای گیتی پایدارش کند .اگر این زبان در مدارس تدریس نشه ، ظلم به ایران و ایرانی است.

مرادپور جمعه , ۹ تیر ۱۴۰۲ - ۵:۴۹

همه باید یاد بگیریم در حرف زدنهای روزانمان از حروف بیگانه مخصوصا عربی که به بهانه زبان قران بودن جایگزین زبان شیرین خودمان کردن را استفاده نکنیم کمی شخته ولی شدنیه

جانان پنجشنبه , ۸ تیر ۱۴۰۲ - ۱۶:۱۱

بله…. راستین… ??????

ناشناس پنجشنبه , ۸ تیر ۱۴۰۲ - ۱۱:۲۶

بادرودخداحفطش‌ کنه کافی‌نیست‌ بایدشاگردانی تربیت‌‌ کندتادرآینده این زبان حفظ‌شود

کیانی پنجشنبه , ۸ تیر ۱۴۰۲ - ۷:۳۲

درود بر ایران و ایران شناسان عزیز. ایکاش این زبان مادری در مدارس اموزش داده شود تا شاهد شکوفایی زبان مادری خودمان باشیم . نه عربی وووو

ناشناس پنجشنبه , ۸ تیر ۱۴۰۲ - ۷:۲۵

سلام خداوندطول عمرنصیب استادبگرداندتابتوانداین علم رابه جوانان این سرزمین یاددهد تااین گنجینه دردست خودماایرانیان توسعه گرددوحفظ شود

ناشناس پنجشنبه , ۸ تیر ۱۴۰۲ - ۵:۰۲

به ما عربی یاد دادن.

پروانه چهارشنبه , ۷ تیر ۱۴۰۲ - ۱۱:۱۹

دور بر پروفسور ارفعی ناشناس ۷ تیر. مدارس ایران از کلاس اول دارند به بچه های ما درس عربی یاد میدند

ناشناس چهارشنبه , ۷ تیر ۱۴۰۲ - ۹:۳۱

کاش یک کتاب به نام ایران باستان به شکل ساده متناسب با پایه ها در مدارس تدریس می شد چقدر جالب می شود

ناشناس چهارشنبه , ۷ تیر ۱۴۰۲ - ۹:۱۴

خداوند این افراد را که به فکر تاریخ ایران باستان هستند و نمی گذارند به فراموشی سپرده شود نگه دارد درود برشما چقدر لذت بردیم از سخنان شما

ناشناس چهارشنبه , ۷ تیر ۱۴۰۲ - ۱:۴۸

خدا حفظش کنه

ناشناس سه شنبه , ۶ تیر ۱۴۰۲ - ۲۲:۲۰

خدا حفظش کنه افرادی این چنین نادر و کمیابند

رضا سه شنبه , ۶ تیر ۱۴۰۲ - ۱۹:۴۵

این زبان رادریزد ومناطق زردشتی نشین صحبت میکنند ورایج دران مناطق‌هست

ناشناس دوشنبه , ۵ تیر ۱۴۰۲ - ۲۲:۵۷

بسیار خوب. پروردگار نگاهبان ایشان باشد

حمیدی دوشنبه , ۵ تیر ۱۴۰۲ - ۱:۱۷

سلام ایلامی نه و عیلامی تاریخ رو درست و واقعی منتقل کنید

مهدی یکشنبه , ۴ تیر ۱۴۰۲ - ۲۱:۳۳

سوال چطور شد این زبان به فراموشی سپرده شد چطور شد زبان ایرانیا فارسی شد

ایران یکشنبه , ۴ تیر ۱۴۰۲ - ۲۰:۲۳

بسیارعالی بود به امیداینکه شاهد گسترش این علم ناب توسط شخص پروفسور ارفعی باشیم

ناشناس یکشنبه , ۴ تیر ۱۴۰۲ - ۱۷:۳۳

چقدر عالی خدا حفظشون کنه کاش چن تا شاگرد داشت

ناشناس یکشنبه , ۴ تیر ۱۴۰۲ - ۱۷:۳۰

ممنون از مطالب مفید و ارزنده شما خوشحالیم که یکی بلاخره بود و زبان باستانی را یاد گرفت خدا حفظشون کنه کاش آموزش می‌داد این زبان
که از بین نره

صالح یکشنبه , ۴ تیر ۱۴۰۲ - ۱:۰۳

خدا عمر بابرکت بدهد به اینچنین کسانی که زنده نگه میدارند فرمنگ وزبان پارسی ایرانی را

آخرین اخبار