تنها عکس واقعی که از امیرکبیر وجود دارد| زندگی نامه او از تولد تا مرگ
عکسی از امیرکبیر در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود که توجه بسیاری از کاربران را به خود جلب کرده است. این تصویر که از آن به عنوان تنها تصویر واقعی امیرکبیر یاد می شود توسط ارنست هولستر به ثبت رسیده است.
در ادامه این بخش از اول فارس عکس واقعی میرزا محمدتقی خان فراهانی، ملقب به امیرکبیر، نخستین صدراعظم ایران در زمان ناصرالدین شاه را مشاهده می کنید.
امیر کبیر کیست؟
میرزا محمدتقی فراهانی معروف به امیر کبیر اولین صدراعظم ایران در دوره ناصرالدین شاه قاجار در تاریخ ۱۹ دی ماه سال ۱۱۸۵ خورشیدی در روستای هزاوه منطقه فراهان، از توابع شهرستان اراک، متولد شد.
خانواده امیر کبیر
پدر امیرکبیر، کربلایی قربان نام داشت و در دستگاه میرزا عیسی (میرزا بزرگ) پدر میرزا ابوالقاسم قائممقام سمت آشپزی داشت. مادر امیرکبیر فاطمهسلطان دختر استاد شاه محمدبنا از اهالی فراهان بود. از تعداد خواهر و برادران امیر کبیر اطلاعات موثقی وجود ندارد.
امیرکبیر چند بار ازدواج کرد؟
میرزا محمدتقیخان فراهانی ملقب به امیرکبیر دو بار ازدواج کرده است. در فضای مجازی عکس امیرکبیر و همسرش منتشر شده است. عکسی که از همسران امیر کبیر یافت شده، منتسب به همسر او ملک زاده خانم است که در ادامه میبینید.
همسر اول امیرکبیر
امیر کبیر اولین بار با دخترعموی خود دختر حاج شهباز خان «جانجان خانم» ازدواج کرد. به گفته دکتر پلاک میرزا تقی خان در زمان صدارت از زن اول خود جدا شد. جانجان خانم در سال ۱۲۸۵ با دختر بزرگش سلطان خانم به زیارت مکه رفت، و ظاهرا یکی دو سال بعد، در آذربایجان درگذشت.
همسر دوم امیرکبیر
دومین همسر امیرکبیر، خواهر ناصرالدین شاه «ملکزاده خانم» ملقب به عزتالدوله بود. عقد ازدواج با عزت الدوله روز جمعه ۲۲ ربیع الاول ۱۲۶۵ انجام گرفت. امیر تمایلی به این ازدواج نداشت چون خود ۴۳ سال و عزت الدوله ۱۶ ساله بود،این ازدواج به دستور ناصرالدین شاه صورت گرفته است. مهریه عزت الدوله هشت هزار تومان نقد اشرفی ناصرالدین شاهی هجده نخودی، و یک جلد قرآن بود.
برگزاری جشن عقد و عروسی امیر کبیر را میرزا نبی خان امیرتومان (پدر میرزا حسین خان سپهسالار) بعهده داشت.
همسران عزت الدوله
همسر دوم امیر کبیر در حالی که پس از عزل و قتل فجیع او سیاهپوش بود، به فرمان مادرش با میرزا کاظم نظامالملک (پسر میرزا آقاخان نوری) و سپس با انوشیروان خان عینالملک و بعد از آن با یحیی خان مشیرالدوله ازدواج نمود.
سرانجام عزت الدوله چه شد؟
عزتالدوله در سال ۱۲۸۴ خورشیدی درگذشت و وصیت کرد پس از مرگ، وی را در کنار آرامگاه امامزاده احمد واقع در محله حسنآباد شهر اصفهان به خاک بسپارند.
فرزندان امیر کبیر
حاصل ازدواج امیر کبیر و همسر اولش، سه فرزند یک پسر و دو دختر بود. حاصل ازدواج امیر با عزتالدوله دو دختر با نامهای «تاجالملوک خانم» و «همدمالملوک خانم» بود.
سرنوشت فرزندان امیرکبیر
میرزا احمد خان، فرزند میرزا تقی خان امیرکبیر از همسر اولش یکی از شخصیتهای برجسته دوران قاجار بود که ناصرالدین شاه او را به لقب «ساعد الملک» مفتخر کرد. تنها پسر امیر کبیر با منورالسلطنه دختر فرمانفرمای بزرگ ازدواج نمود.
یکی از دختران امیر کبیر از همسر اولش با عزیز خان آجودان باشی سردار کل، دوست قدیم امیر و دیگری به عقد میرزا رفیع خان مؤتمن درآمد.
تاجالملوک و همدم الملوک فرزندان عزت الدوله با امیرکبیر به ترتیب با پسرداییهای خود مظفرالدین میرزا (مظفرالدین شاه بعدی) و مسعود میرزا (ظل السلطان بعدی) ازدواج نمودند. محمدعلی شاه به این لحاظ نوه مشترک ناصرالدینشاه، امیرکبیر، و عزت الدوله بودهاست.
امیرکبیر چگونه صدر اعظم شد؟
میرزا محمدتقی فراهانی دوران کودکی خود را در محیط پرنفوذ دربار قائممقام فراهانی سپری کرد. هوش و ذکاوت فوقالعاده او موجب شد تا مورد توجه هر دو شخصیت بانفوذ آن دوران، یعنی قائممقام و عباس میرزا نایبالسلطنه، قرار گیرد. محمدتقی خان در سنین جوانی به خدمت خاندان قائممقام درآمد و پیش از آنکه به اوج برسد، مدتی نیز سمت «مستوفی نظام» را بر عهده داشت. سرانجام، پس از درگذشت محمدشاه و به قدرت رسیدن ناصرالدین شاه جوان، محمدتقی خان به عنوان صدراعظم ایران انتخاب شد و زمام امور کشور را به دست گرفت.
القاب امیرکبیر
او دارای القاب زیادی از جمله کربلایی محمد تقی، میرزا محمدتقیخان، مستوفی نظام، امیرکبیر و امیر اتابک اعظم بود.
پس از درگذشت محمدشاه در سال ۱۲۲۷، توانایی میرزا تقیخان در سازماندهی و فرماندهی سپاه باعث شد ناصرالدین شاه لقب «امیر نظام» را به او بدهد. سرانجام ناصرالدین شاه در ۲۸ مهر ۱۲۲۷ در تهران تاجگذاری کرد و با وجود توطئههای درباریان، همان شب امیرنظام را به بالاترین مقام کشوری، یعنی «اتابک اعظم»، منصوب کرد.
اقدامات امیرکبیر برای ایران
امیرکبیر در دوران کوتاه صدارت خود اقداماتی چون گسترش روابط خارجی، ایجاد سفارتخانههای دائمی در کشورهای دیگر، اصلاحات در دستگاههای دولتی، تاسیس مدرسه دارالفنون، توسعه پستخانهها و چاپارخانهها و… را برای پیشرفت کشور انجام داد.
تبعید و مرگ امیرکبیر
امیرکبیر پس از حدود سه سال صدارت با دسیسه درباریان و مادر شاه از سمت خود برکنار و به کاشان تبعید شد و ۴۰ روز بعد در باغ فین کاشان توسط علی خان حاجبالدوله به قتل رسید. جسد امیرکبیربه درخواست همسرش در کربلا و در اتاقی به خاک سپرده شد که به روی صحن حرم مطهر امام حسین (ع) باز میشود.
