راز عجیب گردندرد: قاتل خاموشی که از پشت سر شکارتان میکند
یک متخصص طب سنتی چینی با انتشار گزارش یک مورد واقعی، از ارتباط شگفتانگیز بین گردندرد مزمن و فشار خون بالا خبر داد. بر اساس این بررسی، زن ۴۰ سالهای که با شکایت از درد گردن به پزشک مراجعه کرده بود، در کمال ناباوری متوجه شد فشار خون سیستولیکش به ۱۶۰ میلیمتر جیوه رسیده است. این یافته نشان میدهد که خشکی گردن، همراه با استرس و چاقی شکمی، میتواند زنگ هشدار یک بیماری خاموش و مرگبار باشد؛ بیماریای که با اصلاح سبک زندگی و طب سوزنی قابل کنترل است.
یک خانم ۴۰ ساله بهدلیل گردندرد به یک متخصص طب سنتی چینی مراجعه کرد. خانم که مالک یک شرکت بود، در خلال کارهای روزانهاش دائماً با فشار روانی دستوپنجه نرم میکرد و توجه چندانی به رژیم غذایی خود نداشت. از اینرو، کمکم از ناحیه شکم چاق شد.
متخصص طب سنتی چینی نبض او را با استفاده از راهکارهای تشخیصی سنتی بررسی کرد و متوجه شد که حالتی شبیه به «سیم ویولن» دارد که یعنی خون با شدت زیاد به دیواره رگها فشار وارد میکند. فشار سیستولیک او ۱۶۰ و فشار خون دیاستولیک او ۹۵ میلیمتر جیوه بود. این خانم که فقط ۴۰ سال داشت، باورش نمیشد به فشار خون بالا مبتلا شده باشد.
فشار خون این خانم به کمک طب سوزنی و داروهای گیاهی کاهش یافت و گردندرد او تسکین پیدا کرد. او همچنان به درمان طب سنتی چینی ادامه میدهد و نیازی به مصرف داروهای فشار خون ندارد.
جاناتان لیو، مدیر مرکز درمانی لیوز ویزدم هیلینگ سنتر در انتاریوی کانادا و از همکاران اپک تایمز، شرح حال این خانم را در برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، به اشتراک گذاشت. لیو تأکید کرد که گردندرد میتواند نشانه اولیه فشار خون بالا باشد و چاقی شکمی هم زمینهساز بسیاری از امراض قلبیعروقی است.
خوشبختانه اگر در مراحل اولیه متوجه فشار خون بالای خود شوید، میتوانید با کاهش استرس، اصلاح رژیم غذایی و ورزش جلوی پیشرفت آن را بگیرید. مداخلات طب سنتی چینی هم نتایج مطلوبی به همراه داشتهاند. درصورت عدم کنترل فشار خون، ممکن است به بیماریهای جدی مانند سکته مغزی و نارسایی کلیه مبتلا شوید.
دیدگاه طب سنتی چینی درباره علتها و درمان فشار خون بالا
از منظر طب سنتی چینی، فشار خون بالا نشانه عدم تعادل انرژی در بدن است و بهویژه با سازوکار انرژی کبد سروکار دارد. براساس طب سنتی چینی، کبد تنها یک اندام فیزیکی نیست و سامانه انرژی پیرامون خود را هم دربرمیگیرد. کبد جریان انرژی کل بدن را تنظیم کرده و بر گردش خون هم اثر میگذارد.
براساس طب سنتی چینی، انرژی بدن از طریق مریدینها یا همان کانالهای انرژی جریان پیدا میکند. نقاطی در این کانالها قرار دارند که به آنها نقاط طب سوزنی میگویند. ماساژ دادن یا انجام طب سوزنی در این نقاط به احیای تعادل طبیعی بدن کمک میکند.
پژوهشگران در یک مطالعه مروری با بررسی بیش از هزار سالمند مبتلا به فشار خون بالا نشان دادند که تأثیر طب سوزنی در کاهش فشار خون با دارو برابری میکند. اگر طب سوزنی در کنار داروهای طب سنتی در دستور کار قرار بگیرد، مؤثرتر بوده و به کاهش دوز دارو و عوارض جانبی آن کمک میکند.
لیو از سه عامل مزاجی شایع در بروز فشار خون بالا پرده برداشته و سه نقطه طب سوزنی را برای مراقبت روزانه معرفی کرده است.
۱. استرس بالا
شایعترین علت فشار خون بالا استرس است. افرادی که مشاغل پراسترس دارند، اغلب دچار حالت «گرگرفتگی کبد» میشوند که با سرگیجه، سردرد و تحریکپذیری همراه است. در این شرایط توصیه میشود که هرروز نقطه تایچونگ را ماساژ دهید.
نقطه تایچونگ که در مریدین کبد قرار دارد، دستگاه سمپاتیک را تنظیم کرده و جلوی افزایش ضربان قلب و فشار خون ناشی از استرس را میگیرد.
نقطه تایچونگ: در فرورفتگی محل تلاقی استخوانهای متاتارس اول و دوم پا، حدود یک انگشت بالاتر از فاصله بین انگشت اول و دوم قرار گرفته است.
۲. نشستن طولانیمدت و گردندرد
بسیاری از مشاغل مستلزم آن هستند که ساعتهای طولانی پشت میز بنشینید. این کارها به انرژی اندامهای داخلی لطمه میزنند و یکی از علل اصلی فشار خون بالا هستند؛ حالتی که در طب سنتی چینی به «کمبود یین کبد و کلیه» نسبت داده میشود. کار مداوم با کامپیوتر و موبایل هم میتواند باعث ناراحتی گردن و سرگیجه شود که با کاهش خونرسانی به مغز ارتباط دارد.
توصیه میشود که روزانه نقطه فنگچی را در پشت گردن ماساژ دهید. این کار سرعت خونرسانی مغز را بهبود میبخشد، سرگیجه و سردرد را کاهش میدهد و به کاهش فشار خون کمک میکند.
لیو افزود که اسپوندیلوز شدید گردن هم میتواند خطر ابتلا به فشار خون بالا را چندبرابر کند. پیشنهاد او این است که ابتدا مشکل ستون فقرات گردنی را برطرف کنید تا فشار خونتان به حداقل برسد.
نقطه فنگچی: در فرورفتگی زیر استخوان پسسری و بالای خط رویش مو در پشت سر (سمت چپ و راست) قرار گرفته است.
۳. رژیم غذایی چرب و پرادویه
براساس متون پزشکی کهن، مصرف مکرر غذاهای «پرچرب» عامل اصلی بیماری است؛ الگویی که این روزها به رژیمهای پرچرب، پرقند، پرنمک و سرشار از کربوهیدراتهای تصفیهشده و البته فشار خون بالا نسبت داده میشود.
لیو گفت افرادی که به غذاهای چرب و پرادویه علاقه دارند و بیرون از خانه غذا میخورند، اغلب با تشکیل پوشش چرب و ضخیم بر روی زبان و تلخی و بوی بد دهان مواجه میشوند. براساس طب سنتی چینی، این علائم با «انباشت رطوبت و گرما در کبد، کیسه صفرا، طحال و معده» ارتباط دارند. انباشت رطوبت و گرما به تجمع مواد زائد متابولیکی اشاره دارد که به التهاب منجر میشود. توصیه میشود که هرروز نقطه شائو فو را که روی دست قرار گرفته ماساژ دهید. ماساژ دادن این نقطه در هر شرایطی قابل انجام است.
نقطه شائو فو: بر چین عرضی کف دست و در حد فاصل استخوانهای کفدستی چهارم و پنجم قرار گرفته و زمانی که انگشت کوچکتان را خم میکنید محسوستر میشود.
زمانی که فشار خون بالا در مراحل اولیه به سر میبرد و هنوز به مرحله حاد نرسیده است، پزشک خانواده ممکن است بهجای تجویز دارو بر تغییر سبک زندگی تأکید کند. ماساژ روزانه نقاط طب سوزنی و رعایت رژیم غذایی سالم در این مرحله بسیار مؤثر خواهد بود.
توصیههای غذایی برای کاهش فشار خون
علاوه بر طب سوزنی، رژیم غذایی هم نقش مهمی در بهبود فشار خون بالا دارد.
هوآنگ ییلینگ، متخصص تغذیه در کویی نوتریشن تایوان، در برنامه «سلامت ۱+۱» گفت: «عادتهای غذایی ناسالم باعث فشار خون بالا میشوند و برای نمونه به مصرف بیش از اندازه نمک و کمبود پتاسیم اشاره کرد که متابولیسم آب را مختل میکند. مصرف بیش از اندازه قندهای تصفیهشده موجب ترشح بیشازحد انسولین شده و بهطور غیرمستقیم فشار خونتان را افزایش میدهد. دریافت فیبر خوراکی ناکافی با خطر افزایش کلسترول همراه است. مصرف بیش از اندازه اسیدهای چرب امگا-۶ با التهاب عروقی و تنش اکسایشی ارتباط دارد. کلسترول بالا و تصلب شرایین هم جزو عوامل خطر فشار خون بالا به شمار میآیند.
هوآنگ افزود که بیماران مبتلا به فشار خون بالا باید در رعایت عادتهای غذایی دقت بیشتری به خرج دهند:
۱. سراغ چاشنیهای ملایم بروید: اگر به مصرف غذاهای شور و پرچرب عادت دارید، احتمال دارد که سراغ چاشنیهای قویتر بروید و سدیم بیشتری دریافت کنید.
پیشنهاد هوآنگ این است که گاهی ۲ تا ۳ روز رعایت کنید و فستینگ مقطعی را در برنامه غذایی خود بگنجانید. تمرکزتان باید روی مواد غذایی فرآورینشده مانند میوه و شیر باشد تا میزان وابستگی به چاشنیهای تند و قوی به حداقل برسد.
۲. مصرف غذاهای فرآوریشده را به حداقل برسانید: بهجز موارد ضروری، از مصرف غذاهای فرآوریشده پرهیز کنید. ممکن است این محصولات شور نباشند، اما سدیم زیادی در خود داشته باشند.
۳. از مواد غذایی حاوی پتاسیم استفاده کنید: عادتهای غذایی امروزی اغلب به دریافت زیاد سدیم منجر میشوند. پتاسیم به تعادل یونهای سدیم، تنظیم متابولیسم آب و تثبیت فشار خون کمک میکند. درصورت کمبود پتاسیم، تأثیر سدیم دوچندان شده و فشار خون افزایش مییابد. توصیه میشود مصرف سبزیجات، میوهها و غلات کامل را افزایش دهید، زیرا سرشار از پتاسیم هستند.
۴. چربیهای سالم بخورید: از چربیهای حاوی امگا-۳ مانند روغن بذر کتان و روغن بذر پریلا یا چربیهای حاوی امگا-۹ مانند روغن زیتون و روغن کاملیا استفاده کنید، زیرا این چربیها با التهاب مقابله میکنند، چربی خون را تنظیم کرده و نقش بسزایی در کاهش فشار خون دارند. مطالعات نشان داده که دریافت بیشازحد امگا-۶ و کمبود امگا-۳ به التهاب مزمن منجر میشود و خطر لختهشدن خون را افزایش میدهد.
هوآنگ رژیم دَش را برای کاهش فشار خون توصیه میکند. این رژیم غذایی شامل مواد غذایی حاوی پتاسیم بالا، کلسیم بالا، منیزیم بالا، فیبر فراوان و چربی اشباع ناچیز است. سبزیجات، میوهها و غلات کامل جایگاه ویژهای در رژیم دَش دارند.
این رژیم غذایی برای سلامت قلب و عروق و کنترل فشار خون بسیار مفید است، اما ممکن است برای همه مناسب نباشد. افراد مبتلا به بیماریهای کلیوی درصورت مصرف بیشازحد مواد غذایی سرشار از پتاسیم دچار افزایش سطح پتاسیم میشوند. بیماران دیابتی درصورت مصرف زیاد میوه با افزایش قند خون مواجه خواهند شد. افرادی هم که عملکرد گوارشی ضعیفی دارند، درصورت دریافت فیبر خوراکی اضافی دچار سوءهاضمه میشوند. توصیه میشود برای تنظیم رژیم غذایی خود با یک پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
رژیمدرمانی و دمنوشهای طب سنتی چینی برای کاهش فشار خون
لیو سه دستور غذایی زیر را برای کاهش فشار خون پیشنهاد میکند:
۱. سوپ کاکل ذرت
مواد لازم
- ۶۰ گرم کاکل ذرت تازه
- آب کافی برای خیساندن کاکل ذرت در یک قابلمه کوچک
طرز تهیه
آب و کاکل ذرت را به نقطه جوش برسانید، سپس حرارت را کم کرده و مخلوط را به مدت ۵ دقیقه بجوشانید و بعد میل کنید.
پژوهشها نشان داده که کاکل ذرت میتواند مبدل آنژیوتانسین را مهار کند؛ آنزیمی که موجب افزایش فشار خون میشود. لیو به افرادی که فشار خون بالا دارند اما هنوز دارو نمیخورند توصیه میکند که سوپ کاکل ذرت را جایگزین چای کنند. بیمارانی که از داروهای فشار خون استفاده میکنند و همچنان با ورم اندامهای تحتانی دستبهگریبان هستند، میتوانند از کاکل ذرت بهعنوان درمان مکمل برای افزایش ادرار خود استفاده کنند. کاکل ذرت معمولاً با داروهای فشار خون تداخل ندارد.
۲. بادامزمینی خیسخورده در سرکه
مواد لازم
- ۵۰۰ گرم بادامزمینی خام (با پوست)
- سرکه برنج یا سرکه سیب برای خیساندن بادامزمینیها (حدود ۲ تا ۳ فنجان)
طرز تهیه
بادامزمینیها را درون یک ظرف شیشهای دهانهگشاد و تمیز بریزید. سرکه را اضافه کنید تا بادامزمینیها در آن غوطهور شوند. درب ظرف را ببندید و آن را به مدت ۷ روز در دمای اتاق نگهدارید.
صبحها و شبها ۱۰ عدد بادامزمینی سرکهای میل کنید.
لیو میگوید بادامزمینی انعطافپذیری مویرگها را افزایش میدهد، به کاهش چربی خون و فشار خون کمک کرده و از بیماری قلبی و سکته مغزی پیشگیری میکند.
۳. دمنوش بذر کاسیا و گل داوودی
مواد لازم
- ۵ گرم گل داوودی
- ۱۰گرم بذر کاسیای برشتهشده
- ۵ گرم گوجیبری
طرز تهیه
مواد اولیه را درون قوری ریخته و به آن آب داغ اضافه کنید. بگذارید ۱۰ تا ۲۰ دقیقه دم بکشد.
روزانه ۱ تا ۲ فنجان از این دمنوش میل کنید.
نکته: نوشیدن این دمنوش با معده خالی توصیه نمیشود.
لیو میگوید دمنوش بذر کاسیا و گل داوودی برای افرادی که دائماً بیرون از خانه غذا یا در مهمانیها غذا میخورند و مستعد انباشت رطوبت و گرما در طحال و معده هستند مفید است. این دمنوش همچنین به افرادی که استرس دارند، زود عصبی میشوند و اغلب دچار اضطراب هستند توصیه میشود.
گل داوودی و بذر کاسیا باعث پاکسازی کبد میشوند که یعنی میتوانند فشار خون بالای ناشی از گرگرفتگی کبد را پایین بیاورند. گفته میشود که گوجیبری به تقویت کبد و کلیهها کمک کرده و علت اصلی مشکل را برطرف میکند. بذر کاسیا که از تیره حبوبات است، باعث کاهش فشار خون میشود.
فشار خون بالا اغلب بدون علامت و بهصورت تدریجی شکل میگیرد. نشانههای اولیه این عارضه از جمله خشکی گردن، بیقراری در مواجهه با استرس و جلوآمدن شکم مدتها پیش از تشخیص پزشک آشکار میشوند. با تشخیص زودهنگام، اصلاح سبک زندگی و مداخلات مبتنی بر طب سنتی چینی مانند طب سوزنی، رژیمدرمانی و کنترل استرس میتوانید فشار خونتان را به سطح مطلوب بازگردانید و خطرات قلبیعروقی بلندمدت را به حداقل برسانید.
