آنچه باید پیش از مصرف قرص مترونیدازول بدانید
مترونیدازول از آن دسته داروهایی است که در نسخههای پزشکی زیاد دیده میشود، اما کاربرد آن برای بسیاری از مصرفکنندگان مبهم باقی مانده است. این قرص صرفا یک آنتیبیوتیک معمولی نیست و به درمان عفونتهایی کمک میکند که منشا آنها باکتریهای بیهوازی یا برخی انگلها هستند؛ یعنی شرایطی که بسیاری از داروهای رایج روی آنها […]
مترونیدازول از آن دسته داروهایی است که در نسخههای پزشکی زیاد دیده میشود، اما کاربرد آن برای بسیاری از مصرفکنندگان مبهم باقی مانده است. این قرص صرفا یک آنتیبیوتیک معمولی نیست و به درمان عفونتهایی کمک میکند که منشا آنها باکتریهای بیهوازی یا برخی انگلها هستند؛ یعنی شرایطی که بسیاری از داروهای رایج روی آنها اثربخشی لازم را ندارند. شناخت دقیق اینکه قرص مترونیدازول چیست، در چه مواردی تجویز میشود و چه زمانی نباید سراغ آن رفت، میتواند از مصرف خودسرانه، درمان ناقص عفونت و حتی بروز عوارض ناخواسته جلوگیری کند. در این مطلب از دیجیکالا مگ، بدون اغراق و توضیحات کلیشهای، بهصورت شفاف به موارد مصرف، عوارض احتمالی و نحوه صحیح مصرف مترونیدازول میپردازیم.
قرص مترونیدازول چیست؟
قرص مترونیدازول (Metronidazole) یک داروی آنتیبیوتیک و ضدانگل است که برای درمان عفونتهایی با منشا باکتریهای بیهوازی و برخی انگلها تجویز میشود؛ یعنی میکروارگانیسمهایی که در محیطهای کماکسیژن رشد میکنند و بسیاری از آنتیبیوتیکهای رایج روی آنها اثربخشی ندارند. به همین دلیل، مترونیدازول جایگاه مشخص و غیر قابل جایگزینی در درمان بعضی عفونتها دارد و مصرف آن معمولا هدفمند و با تشخیص پزشک انجام میشود. این دارو دوزهای دارویی متفاوتی دارد و هم شربت و هم قرص آن قابل تجویز است.
مترونیدازول وقتی وارد بدن میشود، به خودیِ خود فعال نیست. این دارو فقط زمانی اثر میکند که وارد بعضی میکروبهای خاص شود؛ میکروبهایی که در محیطهای کماکسیژن زندگی میکنند یا داخل این میکروبها، یک واکنش شیمیایی اتفاق میافتد که باعث میشود مترونیدازول فعال شود. وقتی دارو فعال شد:
- مستقیما به DNA میکروب میچسبد
- ساختار DNA را به هم میریزد
- اجازه نمیدهد میکروب تکثیر کند یا زنده بماند
وقتی DNA میکروب آسیب ببیند، دیگر نمیتواند رشد کند یا ادامه حیات بدهد و در نهایت از بین میرود. نکتهی مهم در ماهیت عملکرد مترونیدازول این است که این دارو به سلولهای سالم بدن آسیبی وارد نمیکند، زیرا در سلولهای انسانی شرایط لازم برای فعال شدن آن وجود ندارد. به همین دلیل، اثر آن نسبتا انتخابی است و تنها روی میکروارگانیسمهای حساس عمل میکند. همین ویژگی باعث شده مترونیدازول بهعنوان دارویی دقیق و تخصصی شناخته شود و یک آنتیبیوتیک معمولی نباشد. بنابراین نباید بیدلیل با فکر استفاده از بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت دندان به سراغ آن بروید.
موارد مصرف قرص مترونیدازول چیست؟
مترونیدازول برای درمان هدفمند عفونتهای مشخص تجویز میشود و برخلاف بسیاری از آنتیبیوتیکها، مصرف آن به نوع خاصی از باکتریها و انگلها محدود است. پزشک زمانی سراغ تجویز این دارو میرود که عامل عفونت بهطور قطعی به مترونیدازول حساس باشد. مهمترین موارد مصرف این دارو شامل موارد زیر است:
- تریکومونیازیس علامتدار: مترونیدازول برای درمان عفونت مقاربتی تریکومونیازیس که با علائمی مانند ترشح، سوزش یا بوی نامطبوع همراه است استفاده میشود. مصرف دارو فقط زمانی انجام میشود که تشخیص با آزمایش تأیید شده باشد.
- تریکومونیازیس بدون علامت: در برخی افراد، تریکومونیازیس بدون علامت است، اما آزمایش نشان میدهد عفونت وجود دارد. در این شرایط، درمان انجام میشود تا عفونت پنهان باقی نماند و دوباره به شریک جنسی فرد انتقال پیدا نکند.
- آمیبیازیس (عفونت انگلی): مترونیدازول برای درمان عفونتهای انگلی ناشی از آمیب در روده یا کبد بهکار میرود و میتواند برای بزرگسالان و کودکان استفاده شود.
- عفونتهای باکتریایی بیهوازی: این دارو در درمان عفونتهایی کاربرد دارد که توسط باکتریهای بیهوازی ایجاد شدهاند؛ باکتریهایی که در محیطهای کماکسیژن رشد میکنند و به بسیاری از آنتیبیوتیکها مقاوماند.
- عفونتهای دستگاه گوارش: در برخی عفونتهای معده و روده با منشا باکتریایی یا انگلی، مترونیدازول در کنار بهترین دارو برای عفونت روده و معده برای از بین بردن عامل عفونت تجویز میشود.
- عفونتهای کبدی: در مواردی مانند آبسهی کبدی با منشا عفونی، مترونیدازول نقش اصلی در کنترل و درمان عامل میکروبی دارد.
- عفونتهای پوست و بافت نرم: برای درمان زخمهای عفونی، روزاسه، زخم بستر یا عفونتهای عمقی پوست که باکتریهای بیهوازی در آنها نقش دارند، از مترونیدازول استفاده میشود.
- عفونتهای مفاصل، ریه، قلب و خون: در عفونتهای شدید داخلی که عامل آنها باکتریهای بیهوازی هستند مانند پنومونی، سپتی سمی، اندوکاردیت یا آمپیم، مترونیدازول میتواند بهصورت خوراکی یا تزریقی تجویز شود.
- عفونتهای مغز و نخاع: در برخی عفونتهای سیستم عصبی مرکزی با منشا باکتریایی بیهوازی مانند مننژیت، این دارو بهعنوان بخشی از درمان تخصصی مورد استفاده قرار میگیرد.
- عفونتهای دهان و لثه: مترونیدازول در عفونتهای دهانی که منشا باکتریهای بیهوازی دارند، مانند عفونت لثه یا آبسههای عمیق دهان، برای کنترل عامل عفونت و جلوگیری از گسترش آن استفاده میشود.
- عفونتهای دستگاه تناسلی مردان و زنان: این دارو در درمان عفونتهای باکتریایی یا انگلی دستگاه تناسلی مانند درمان عفونت باکتریایی واژن تجویز میشود و با از بین بردن عامل میکروبی، به کاهش علائم و پیشگیری از عوارض بعدی کمک میکند.
- عفونتهای ناشی از نیش حشرات: در صورتی که نیش حشرات منجر به عفونت باکتریایی شود، مترونیدازول میتواند برای مهار رشد میکروبها و جلوگیری از پیشرفت عفونت مورد استفاده قرار گیرد.
نحوهی مصرف قرص مترونیدازول چیست؟
شیوهی مصرف قرص مترونیدازول به نوع عفونت، شدت بیماری، سن و شرایط جسمی بیمار بستگی دارد و به همین دلیل دوز آن میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. این دارو فقط باید طبق نسخه و دستور پزشک مصرف شود و تغییر خودسرانه مقدار یا مدت مصرف آن میتواند اثربخشی درمان را کاهش دهد. مترونیدازول نوعی آنتیبیوتیک است و برای درمان عفونتهای ناشی از باکتریها یا انگلها استفاده میشود. این دارو پس از مصرف خوراکی به خوبی جذب میشود و به همین دلیل رعایت نظم در زمانبندی مصرف آن اهمیت زیادی دارد.
بهطور معمول، قرص یا سوسپانسیون خوراکی مترونیدازول ۲ تا ۳ بار در روز مصرف میشود و طول دورهی درمان اغلب بین ۷ تا ۱۰ روز طول میکشد. در برخی موارد خاص، فرم کپسولی دارو ممکن است برای مصرف ۲ تا ۴ بار در روز و معمولا به مدت ۱۰ روز تجویز شود. جزئیات دقیق مصرف، شامل تعداد دفعات، فاصلهی بین دوزها و مدت درمان، روی نسخهی پزشک درج میشود که باید حتما به آن توجه داشته باشید.
دوز مصرف قرص مترونیدازول
مترونیدازول خوراکی در دوزهای مختلفی تولید میشود تا امکان تنظیم دقیق درمان بر اساس شرایط بیمار وجود داشته باشد. دوزهای رایج این دارو عبارتند از:
- قرصهای خوراکی: ۲۵۰ میلیگرم، ۴۰۰ میلیگرم و ۵۰۰ میلیگرم
- کپسول خوراکی: معمولا ۳۷۵ میلیگرم
- سوسپانسیون خوراکی: اغلب معادل ۵۰۰ میلیگرم
پزشک با توجه به سن بیمار، نوع عفونت، شدت آن و پاسخ بدن به درمان، دوز مناسب را انتخاب میکند.
قرص مترونیدازول ۲۵۰ برای چیست؟
قرص مترونیدازول ۲۵۰ میلیگرم معمولا در مواردی استفاده میشود که عفونت شدت کمتری دارد یا نیاز به تقسیم دوز مصرفی در طول روز وجود دارد. این دوز در درمان برخی عفونتهای انگلی مانند عفونت رودهای منتقلشونده از طریق آب یا غذا که به ژیاردیازیس معروف است کاربرد دارد، اما مقدار و مدت مصرف آن باید حتما توسط پزشک تعیین شود. همچنین، مترونیدازول ۲۵۰ میلیگرم در بسیاری از موارد برای کودکان یا بیماران با وزن پایینتر بهکار میرود تا دوز دارو دقیقتر و ایمنتر تنظیم شود.
شیوهی مصرف قرص مترونیدازول ۲۵۰ برای کودکان
در کودکان، دوز و نحوهی مصرف مترونیدازول کاملا به سن، وزن، نوع عفونت و شدت آن وابسته است و فقط باید توسط پزشک متخصص تعیین شود. این دارو معمولا ۲ تا ۳ بار در روز و ترجیحا همراه یا بعد از غذا مصرف میشود تا احتمال بروز ناراحتیهای گوارشی کاهش یابد. در صورت وجود بیماری زمینهای یا حساسیت دارویی، تنظیم دوز یا تغییر شکل دارو ضروری است.
قرص مترونیدازول ۵۰۰ برای چیست؟
قرص مترونیدازول ۵۰۰ میلیگرم معمولا برای عفونتهای شدیدتر، گستردهتر یا مقاوم به درمانهای سبکتر تجویز میشود؛ بهویژه زمانی که دوزهای پایینتر یا دورههای کوتاهتر نتوانستهاند به بهبود کامل کمک کنند. این دوز از دارو برای کنترل عفونتهای عمیق یا پیشرفته در بخشهای مختلف بدن از جمله دستگاه گوارش، واژن، لگن، کبد و برخی عفونتهای دندانی بهکار میرود و باید تحت نظارت پزشک و در یک برنامهی درمانی دقیق استفاده میشود. مصرف منظم و کامل قرص ۵۰۰ میلیگرم نهتنها باعث بهبود سریعتر علائم میشود، بلکه نقش حیاتی در جلوگیری از بازگشت عفونت، عود بیماری و ایجاد مقاومت دارویی در میکروبها دارد.
برای کاهش عوارض گوارشی، بهتر است قرص مترونیدازول ۵۰۰ همراه غذا یا بعد از غذا مصرف شود. در صورتی که شکل طولانیرهش دارو تجویز شده باشد، باید آن را یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از غذا مصرف کرد و قرص را بهطور کامل بلعید؛ شکستن یا جویدن این نوع قرص مجاز نیست. منظور از طولانیرهش این است که قرص دارو را به تدریج و در طول چند ساعت آزاد میکند تا اثر آن پایدارتر باشد. رعایت این نکات باعث میشود دارو اثر درمانی بهتری داشته باشد و خطر بروز عوارض کاهش یابد.
عوارض جانبی مترونیدازول چیست؟
مصرف قرص مترونیدازول، مانند هر داروی دیگری، میتواند با عوارض جانبی خفیف تا شدید همراه باشد. شایعترین عوارض این دارو شامل موارد زیر میشوند. این عوارض معمولا خفیف هستند و با ادامه دورهی درمان به تدریج کاهش پیدا میکنند؛ اما در صورت ادامهدار شدن یا شدت گرفتن باید با پزشک مشورت شود.
- تهوع
- استفراغ
- ناراحتی معده
- اسهال
- درد و گرفتگی شکم
- سردرد
- از دست دادن اشتها
- کاهش وزن
- طعم فلزی در دهان
برخی عوارض کمتر شایع هم ممکن است برای برخی از افراد رخ بدهند اما آنها هم معمولا گذرا هستند. این عوارض عبارتند از:
- سرگیجه
- خشکی دهان یا واژن
- تحریکپذیری عصبی
- خوابآلودگی
- بیحسی یا گزگز دستها و پاها
- تغییر رنگ ادرار
در موارد نادر، مترونیدازول ممکن است باعث واکنشهای آلرژیک زیر شود. در چنین شرایطی باید مصرف دارو رو قطع کنید و خیلی سریع به پزشک مراجعه نمایید.
- کهیر یا خارش شدید
- تورم صورت، زبان یا لبها
- تب
- درد مفاصل
- مشکلات تنفسی
- قرمز یا بنفش شدن پوست
- تاول و پوستهپوسته شدن پوست
- درد شدید در پوست
قرص مترونیدازول همچنین میتواند باعث بروز مشکلات جدیتر هم شود:
- مشکلات سیستم عصبی: التهاب مغز یا غشای مغز و نخاع، تشنج یا اختلالات حسی
- مشکلات خونی: کاهش تعداد گلبولهای سفید (لکوپنی) در افراد دارای سابقهی ابتلا به بیماریهای خونی
- اختلالات قلبی و کبدی: شامل ریتم غیرطبیعی قلب و مشکلات جدی کبدی در افراد مبتلا به برخی بیماریها مانند سندرم کوکاین
افرادی که واکنشهای شدید یا علائم غیرمعمول مشاهده میکنند، باید فورا به پزشک مراجعه کنند. البته، حتی در صورت بروز عوارض خفیف هم مشورت با پزشک مهم است.
نکات مهم مصرف قرص مترونیدازول
حالا که میدانید قرص مترونیدازول چیست باید بدانید که برای مصرف به جا و صحیح آن باید به یک سری نکات مهم توجه داشته باشید.
- دارو را دقیقا طبق دستور پزشک و با دوز و مدت زمان تجویز شده مصرف کنید و از تغییر خودسرانه دوز یا قطع زودهنگام آن خودداری کنید.
- مترونیدازول بهتر است همراه یا بعد از غذا مصرف شود تا احتمال بروز ناراحتی معده و مشکلات گوارشی کاهش یابد.
- در طول دورهی درمان و حداقل ۲ تا ۳ روز پس از پایان مصرف دارو، از مصرف الکل و غذا یا داروهای حاوی پروپیلن گلیکول خودداری کنید؛ ترکیب آن با الکل میتواند باعث واکنش شدید دیسولفیرام مانند تهوع، استفراغ، سردرد، گرگرفتگی و ضعف شود.
- دورهی درمان را حتی اگر علائم شما قبل از پایان دوره بهبود پیدا کردند بهطور کامل ادامه دهید؛ چون توقف زودهنگام آن ممکن است باعث عود عفونت یا مقاومت دارویی شود.
- پزشک خود را از سایر داروها، محصولات گیاهی یا مکملهایی که مصرف میکنید، مطلع کنید تا تداخلات دارویی احتمالی بررسی شود. برای مثال اگر از بهترین قرص برای عفونت رحم استفاده میکنید پزشک شما باید این موضوع را بداند.
- در صورت بروز عوارض غیرمعمول یا شدید مانند واکنشهای آلرژیک، سرگیجه شدید، بیحسی، گزگز، اسهال مداوم یا درد شدید، فورا به پزشک مراجعه کنید.
- اگر به بیماریهای کبدی، کلیوی، قلبی، اختلالات خونی، بیماریهای گوارشی یا مشکلات عصبی مبتلا هستید، حتما پزشک خود را در جریان شرایط خاصی که دارید قرار دهید.
- مصرف مترونیدازول در دوران بارداری و شیردهی نیاز به بررسی دقیق پزشک دارد. مطالعات نشان دادهاند که درمان برخی عفونتها با مترونیدازول در دوران بارداری معمولا ایمن است، اما در سه ماههی اول باید با احتیاط مصرف شود و در دوران شیردهی ممکن است لازم باشد شیر مادر را به مدت ۴۸ ساعت پس از آخرین دوز دور ریخت.
تداخلات دارویی مترونیدازول
قرص مترونیدازول میتواند مانند هر داروی دیگری با برخی داروها و مواد غذایی تداخل داشته باشد که رعایت آنها برای جلوگیری از عوارض مهم است:
- الکل و داروهای حاوی پروپیلن گلیکول: مصرف همزمان با مترونیدازول میتواند واکنش دیسولفیرام مانند تهوع، استفراغ و گرگرفتگی ایجاد کند.
- دیسولفیرام (Antabuse): اگر طی دو هفته گذشته مصرف شده باشد، مترونیدازول نباید استفاده شود.
- وارفارین: ممکن است خطر خونریزی افزایش یابد.
- فنوباربیتال و فنیتوئین: اثر مترونیدازول را کاهش میدهد.
- سایمتیدین: سطح مترونیدازول را در خون افزایش میدهد.
- لیتیم: سطح لیتیم در خون افزایش پیدا میکند.
- کلرپرومازین: ممکن است اثرات نامطلوب سیستم عصبی مرکزی افزایش پیدا کند.
- سایر داروها: داروهای قلبی، ضد تشنج، ضد انعقاد یا داروهای کبدی، قبل از شروع مترونیدازول باید با پزشک بررسی شوند.
همیشه پیش از شروع مصرف مترونیدازول، فهرست کامل داروها و مکملهای خود را به پزشک ارائه دهید تا از تداخلات و عوارض احتمالی جلوگیری شود.
منبع: NHS ,Drugs
