شاهنشاهی اردشير يكم در ۴۶۵ ق.م. با توطئهها و جنگهای داخلی آغاز شد، و پس از اندک زد و خوردهائی با يونانيان و مصريان، آرامشی برقرار گشت كه به اردشير فرصت داد در دربار خود كامرانه و پر تجمل بسر برد. در اواخر كارش جنگهای پلوينزوس ميان يونانيان فرصت و فراغت بيشتری برايش پيش آورد. اردشير يكم توانست كاخهای باشكوه در تختجمشيد و شوش برپا كند، و آنچه را كه پدرش ناتمام نهاده بود، بپايان برساند.
اتمام تالار صدستون و كاخ مركزی در تختجمشيد كار وی بود و يک كاخ بزرگ ديگر با پلكانی منقوش به سی هيئت هديهآور در گوشه جنوب غربی تختجمشيد ساخته بود كه تقريباً بكلی از هم پاشيده و تا اندازهای نابود شده است. اردشير يكم سخت زير نفوذ مادرش ملكه اميستريس بود، و در ۴۲۳ ق.م.، وقتي كه نزديک ۶۰ سال داشت از جهان رفت؛ كالبد او را به نقشرستم آورده، به دخمهای كه در ۳۷ متری سمت چپ آرامگاه داريوش بزرگ كنده بودند، گذاردند. جبهه آرامگاه اردشير يكم اساساً مثل دخمه داريوش است ولی بسيار گزند ديده و كهنه شده. از تفاوتهای مختصر اين دو، يكی آنست كه در آرامگاه اردشير پايه «آتشدان» كوتاهتر است و «فر كيانی» فقط يک حلقه، آنهم صاف و بیمهره، بيشتر ندارد. كلاه « آزادگان ششگانه» همه مويشان را میپوشاند و حالت حلقه ندارد.
درون آرامگاه به تقليد از آرامگاه داريوش كنده شده و سه اطاقک دارد، اما تفاوتهای عمدهای آشكار است. بیدقتی و عدم مهارت سنگتراشان چنان بوده كه دهليز به صورت مكعب مستطيلی بیقواره و كم ارتفاع درآمده است ( بلندي از كف تا سقف ۴۰/۲ متر، عرض از ۹۰/۱ تا ۲۰/۲ متر و طول ۶۵/۱۰ متر)، و به هيچ وجه موازی با جبهه آرامگاه نيست، بلكه گوشه جنوب شرقيش تنها چند سانتيمتر با ديوار جبهه فاصله دارد در حاليكه گوشه شمال غربيش بسيار در كوه پيشرفته است. اطاقكها را هم بدون دقت و كمی كج و كوله ساختهاند، و در هر كدام فقط يک قبر كندهاند. كه از اينها، لابد آنكه روبروی در است و وضعيت آراستهتری دارد. برای خود اردشير آماده شده بود، و دو تای ديگر دو تن از نزديكترين كسانش (شايد شاهبانو داماسپيا و شاهزاده خشايارشای دوم كه اندكی پس از اردشير جان سپرد).
علت انتساب اين آرامگاه به ارشير يكم آنست كه ريزهكاری و خصائص دوره خشايارشا و داريوش را ندارد، و بايد پس از دخمه خشايارشا باشد، اما چون دست چپ دخمه داريوش بزرگ كنده شده، جايش بلافاصله بعد از خشايارشا ميافتد. تاريخ تراشيدن آرامگاه اردشير يكم را بين ۴۵۰ و ۴۳۰ تخمين میتوان زد.
💬 دیدگاهها (0)
نظر خود را بنویسید