به گزارش اول فارس ازشیراز- باغات قصردشت به عنوان ریه‌های تنفسی شیراز و بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این کلانشهر، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند مشارکت مردمی، حمایت نهادهای مسئول و تعریف الگوهای نوین ارزش‌آفرینی اقتصادی هستند؛ ظرفیتی که می‌تواند هم به حفظ میراث سبز شهر کمک کند و هم زمینه‌ساز رونق اقتصادی و توسعه پایدار باشد.

باغ‌های قصردشت شیراز که از دیرباز به عنوان یکی از شاخص‌ترین جلوه‌های طبیعی و تاریخی این شهر شناخته می‌شوند، نقشی فراتر از یک فضای سبز شهری ایفا می‌کنند و به عنوان بخشی از هویت، فرهنگ و حافظه تاریخی شیراز مورد توجه شهروندان و شیرازدوستان قرار دارند. کارشناسان حوزه محیط زیست و مدیریت شهری نیز معتقدند حفظ این پهنه ارزشمند طبیعی تنها با اقدامات اجرایی و قانونی امکان‌پذیر نیست و مشارکت و همراهی مردم، باغداران و فعالان اجتماعی در کنار حمایت دستگاه‌های اجرایی، مهم‌ترین عامل صیانت از این سرمایه ماندگار به شمار می‌رود.

باغات قصردشت علاوه بر تأثیر قابل توجه در کاهش آلودگی هوا، تعدیل دمای شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، ظرفیت‌های گردشگری و اقتصادی گسترده‌ای نیز در اختیار شیراز قرار داده است. توسعه گردشگری باغی، تولید محصولات باغی با ارزش افزوده بالا، برندسازی محصولات بومی و ایجاد فرصت‌های جدید در حوزه گردشگری طبیعی از جمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند به حفظ و پایداری این باغ‌ها کمک کند. صاحب‌نظران بر این باورند که هرچه منافع اقتصادی باغداران از حفظ کاربری باغات افزایش یابد، انگیزه برای نگهداری و توسعه این عرصه‌های سبز نیز تقویت خواهد شد؛ از این رو حرکت به سمت اقتصاد سبز و تعریف مشوق‌های پایدار برای باغداران، یکی از راهکارهای مؤثر در جلوگیری از کاهش سطح باغات و تغییر کاربری آنها محسوب می‌شود.

در همین راستا، رئیس شورای اسلامی شهر شیراز در حاشیه جشنواره «برای باغات شیراز» و نشست خبری با خبرنگاران، با اشاره به وضعیت باغات این شهر اظهار کرد: حاصل اعمال مدیریت‌های سختگیرانه، افزایش جرایم و رویکردهای صرفاً کنترلی، نتیجه مشخص و مطلوبی برای حفاظت از باغات نداشته است و امروز باید بپذیریم که بگیر و ببند به تنهایی جواب نمی‌دهد و بدون همراهی مردم نمی‌توان از این سرمایه طبیعی حفاظت کرد.

سیدابراهیم حسینی افزود: اگر مطالبه عمومی نسبت به باغات شکل بگیرد و حساسیت اجتماعی نسبت به این میراث افزایش یابد، دیگر شاهد تمایل به تغییر کاربری باغات نخواهیم بود. باید کاری کنیم که باغات برای مالکان هم از نظر فرهنگی و هم از نظر اقتصادی ارزشمند بماند.

وی با تأکید بر اینکه دستگاه‌های اجرایی با وجود تلاش‌های فراوان به تنهایی موفق نبوده‌اند، گفت: همه باید پای کار بیایند. امروز حضور در این نشست آغاز یک حرکت مهم است و اگر مردم احساس کنند باغات متعلق به خودشان است، برای حفاظت از آن حساس‌تر خواهند شد.

حسینی ادامه داد: تلاش‌هایی در شورای ششم برای ایجاد امکانات حداقلی در باغات انجام شد تا خانواده‌های باغداران نیز بتوانند از این فضا استفاده کنند، اما به دلیل عدم تطابق با ضوابط قانونی در هیأت تطبیق فرمانداری رد شد. با این حال مسیر متوقف نشده و در تعامل با شهرداری و جهاد کشاورزی به دنبال راهکارهای مشترک هستیم.

رئیس شورای اسلامی شهر شیراز افزود: آنچه امروز اهمیت دارد این است که نقاط اختلاف بین دستگاه‌ها شناسایی و برای آنها راه‌حل اجرایی پیدا شود. در حوزه آب، مسائل شهری و تعارضات کاربری نیز تمهیداتی در حال بررسی است و دبیرخانه ویژه حفظ باغات نیز فعالیت خود را آغاز کرده است.

وی تصریح کرد: نگاه ما این است که باید برای باغات هم ارزش فرهنگی و هم ارزش اقتصادی ایجاد شود. برنامه‌هایی طراحی شده اما کافی نیست و نیاز به تکمیل دارد.

حسینی با بیان اینکه باغات مهم‌ترین دلیل زیبایی و هویت شیراز هستند، گفت: همه تلاش ما این است که شیراز شهری توسعه‌یافته، پیشرفته و در شأن نام خود باشد و در آینده در میان شهرهای برتر جهان قرار گیرد. صیانت از باغات در همین مسیر تعریف می‌شود و به رفاه، آرامش و رضایت شهروندان منتهی خواهد شد.

وی همچنین تأکید کرد: مدیریت شهری پذیرای همه نقدها و پیشنهادهاست و هر طرح جدیدی که بتواند به حفظ باغات کمک کند، مورد استقبال قرار می‌گیرد.

شهردار شیراز نیز در ادامه این نشست با اشاره به جایگاه باغات قصردشت گفت: این باغات با هویت شهر شیراز گره خورده‌اند؛ همان‌طور که بافت تاریخی و بناهای ارزشمند بخشی از هویت این شهر هستند، باغات نیز از مهم‌ترین داشته‌های بی‌بدیل شیراز محسوب می‌شوند.

محمدحسن اسدی افزود: باغات قصردشت فقط یک پهنه سبز نیستند، بلکه بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی شیراز به شمار می‌روند. تفاوت شیراز با بسیاری از شهرهای دیگر نیز در همین باغات است که در کنار شعر، ادب و تاریخ این شهر شکل گرفته‌اند.

وی با اشاره به چشم‌انداز گردشگری شیراز اظهار کرد: هدف‌گذاری ما تبدیل شیراز به یکی از ۱۰۰ شهر برتر جهان و عروس شهرهای ایران است. در کنار اماکنی مانند حافظیه، سعدیه، حرم شاهچراغ(ع)، باغ ارم، باغ دلگشا و مجموعه وکیل، باغات قصردشت نیز باید به یکی از مقاصد اصلی گردشگری تبدیل شوند.

اسدی گفت: پرسش جدی این است که آیا زیرساخت لازم برای حضور گردشگران در باغات فراهم شده است؟ هنوز این ظرفیت به شکل کامل فعال نشده و این موضوع یکی از حلقه‌های مفقوده گردشگری شیراز است.

شهردار شیراز با اشاره به اقدامات انجام‌شده در این حوزه افزود: تاکنون نزدیک به ۳۰۰ هکتار از باغات قصردشت تملک شده و باغ ۲۳۰ هکتاری نیز سال گذشته در اختیار مدیریت شهری قرار گرفته و به‌زودی برای استفاده عمومی بازگشایی می‌شود.

وی ادامه داد: در حوزه زیرساخت‌های آبی نیز اقدامات مهمی انجام شده است. تصفیه‌خانه موجود ظرفیت ۱۰۰ لیتر بر ثانیه دارد و امکان افزایش آن تا ۲۰۰ لیتر بر ثانیه نیز وجود دارد. این ظرفیت فقط برای باغات نیست، بلکه برای پایداری فضای سبز شهری طراحی شده است.

اسدی با اشاره به تهدیدهای موجود در باغات گفت: ویلاسازی، دیوارکشی، تفکیک اراضی و ساخت‌وسازهای غیرمجاز از مهم‌ترین تخلفات در این محدوده است. همچنین در موضوع آتش‌سوزی باغات هیچ‌گونه مماشاتی وجود ندارد و با همکاری دستگاه قضایی برخورد جدی صورت می‌گیرد.

وی افزود: توسعه گردشگری در باغات باید همراه با مدیریت ترافیک و حمل‌ونقل باشد و حتی استفاده از روش‌های نوین حمل‌ونقل مانند اسکوتر برقی نیز در برخی طرح‌ها مطرح شده است.

در ادامه این نشست، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و امور اقتصادی شورای اسلامی شهر شیراز و دبیر جشنواره باغات قصردشت نیز گفت: شیراز با عطر بهار نارنج و باغاتش شناخته می‌شود و این باغات بخشی از فرهنگ و تمدن این شهر هستند.

علیرضا اسکندری افزود: هر درخت در باغات قصردشت بخشی از هویت مردم شیراز است و این میراث فقط متعلق به باغداران نیست، بلکه متعلق به همه شهروندان و دوستداران این شهر است.

وی با تأکید بر نقش جشنواره در فرهنگ‌سازی گفت: هدف اصلی این رویداد ایجاد مشارکت عمومی برای حفاظت از باغات است. این جشنواره بهانه‌ای برای حضور مردم در باغات و تقویت حس تعلق به این میراث ارزشمند خواهد بود.

اسکندری با اشاره به اقدامات اجرایی جشنواره اظهار کرد: برای این رویداد سامانه‌ای طراحی شده و بخش‌های مختلف فرهنگی از جمله قصه‌گویی، موسیقی و برنامه‌های هنری پیش‌بینی شده است.

وی افزود: نگاه مدیریت شهری به باغات، نگاهی حمایتی است و در این راستا پروژه‌هایی مانند لایروبی قنوات، اصلاح مسیرهای آبیاری، لوله‌گذاری و احداث تصفیه‌خانه‌های محلی با هزینه‌ای بیش از ۱۲۰۰ میلیارد تومان اجرا شده یا در حال اجراست.

دبیر جشنواره باغات قصردشت همچنین گفت: یک سرمایه‌گذار برای راه‌اندازی اسکوتر برقی در محدوده باغات اعلام آمادگی کرده و این موضوع در راستای توسعه گردشگری بررسی می‌شود.

اسکندری با بیان اینکه این جشنواره ماهیت دائمی دارد، گفت: فاز نخست جشنواره آغاز شده و تا پیش از ماه محرم ادامه دارد. در ایام محرم نشست‌های تخصصی برگزار می‌شود و برنامه اصلی در ماه ربیع‌الاول اجرا خواهد شد. زمان برگزاری برنامه‌ها نیز از ساعت ۱۶ تا ۲۱ تعیین شده است.

در مجموع، آنچه از سخنان مسئولان شهری و دیدگاه کارشناسان برمی‌آید این است که آینده باغات قصردشت نه فقط به مقررات و نظارت، بلکه به شکل‌گیری یک مطالبه عمومی، ایجاد حس تعلق اجتماعی و تعریف منافع اقتصادی پایدار برای باغداران وابسته است. باغات قصردشت برای شیراز تنها یک فضای سبز نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی، گردشگری و حتی اقتصادی این کلانشهر به شمار می‌رود؛ سرمایه‌ای که حفظ آن نیازمند هم‌افزایی مردم، مدیریت شهری و همه دستگاه‌های مسئول است.