افزايش جنايت با سلاح گرم و خريد و فروش اسلحه در كشور

روزنامه اعتماد نوشت: «قتل زنی میانسال در اراك به دست همسر خود به خاطر نپرداختن مهریه، قتل استاد موسیقی دانشگاه تهران و شریك زندگی او به دلایلی نامشخص، قتل بوكسور ایرانی در باغ شخصی خود و...» اینها نمونه‌ای از قتل‌های مهمی است كه با سلاح گرم در شهریور ماه جاری به وقوع پیوسته است. ارتكاب قتل با استفاده از سلاح گرم در میان مرتكبان جنایت نسبت به گذشته افزایش داشته است؛ با یك سرچ ساده در نوار گوگل، بخش حوادث رسانه‌ها می‌توان به این موضوع پی برد.  این درحالی است كه تهیه و حمل سلاح گرم در ایران جرم است. با این حال برخی افراد به راحتی آن را تهیه و حمل می‌كنند و در بعضی مواقع با استفاده از این سلاح مرتكب قتل می‌شوند.  بررسی‌های  از خرید و فروش اسلحه در كشور نشان می‌دهد؛ این سلاح در یك‌سری سایت‌ها و كانال‌های تلگرامی از ۴ میلیون تومان تا بیش از ۱۰۰ میلیون تومان به فروش می‌رسد و در دسترس عموم افراد و خواهان آن قرار گرفته است. همچنین بررسی‌های دیگر حاكی از آن است كه خرید و فروش انواع اسلحه در «استان‌های غربی كشور خصوصا مناطق مرزی» به راحتی صورت می‌گیرد و دسترسی به اسلحه اصلا كار سختی نیست.  سلاح گرم برعكس سلاح سرد ابزاری است كه برای «تهدید و كشتن» به كار گرفته می‌شود و عاملان برخی جنایت‌ها برای رسیدن به هدف خود یعنی كشتن مستقیم سراغ سلاح گرم می‌روند.  «امین گلریز» جرم‌شناس و قاضی اسبق تهران در این راستا به «اعتماد» می‌گوید: «افرادی كه سلاح گرم تهیه و از آن استفاده می‌كنند در ارتكاب جرم مصمم هستند، اما افرادی كه از سلاح سرد استفاده می‌كنند بیشتر جزو اشرار هستند و از چاقو برای تهدید و قدرت‌نمایی استفاده می‌كنند.» قتل نیز مانند جرایم دیگر در كشور با بحث عدم انتشار آمار از سوی منابع رسمی روبه‌رو است؛ سال گذشته رییس پلیس آگاهی فراجا اعلام كرد: «از ۲۵ اسفند ماه ۱۴۰۱ تا هشتم اردیبهشت ماه ۱۴۰۲ تعداد ۵۴۳ قتل به وقوع پیوسته است یعنی در مجموع در این بازه زمانی ۶۱ نفر بیشتر از سال قبل به قتل رسیدند. همچنین در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰ آمار مربوط به وقوع قتل یك درصد افزایش پیدا كرده است. اكثر قتل‌ها مربوط به نزاع و درگیری است و برخی دیگر هم خانوادگی هستند.» حالا «اعتماد» با استناد به وقوع برخی قتل‌های مهم كه اخیرا با استفاده از سلاح گرم رخ داده، علل و عوامل آن را در گفت‌وگو با امین گلریز، جرم‌شناس و قاضی اسبق تهران بررسی كرده است.    بررسی اخبار حوادث نشان می‌دهد خشونت‌هایی كه منجر به وقوع قتل می‌شود در حال افزایش است. علل و عوامل آن چه می‌تواند باشد؟  افزایش خشونت در یك جامعه متغیرهای مختلفی دارد، اما یكی از عللی كه باعث می‌شود خشونت ساختاری شكل بگیرد، مشكلات اقتصادی است. هرقدر كه تورم افزایش یابد خلل بیشتری در جامعه ایجاد می‌شود. مشكلات اقتصادی باعث ایجاد عدم امنیت می‌شود و عدم امنیت نیز باعث افزایش خشونت می‌شود. عامل دوم كه باعث افزایش خشونت می‌شود عدم قطعیت و حتمیت در مجازات است؛ گذشت شاكی یا مجازات‌های نامتناسب و بعضی تخفیف‌ها یا كاهش برخی مجازات‌ها. عامل بعدی استفاده زیاد افراد از شبكه‌های مجازی است كه به‌طور غیرمستقیم افراد را به سمت خشونت سوق می‌دهد یا سریال‌هایی كه از شبكه خانگی منتشر می‌شود؛ محوریت اصلی این سریال‌ها خشونت در خانواده است.حتی برخی قتل‌هایی كه در خانواده‌ها رخ داده به خاطر پخش این سریال‌ها بوده است. بنده اخیرا با یك متهم به قتل صحبت كردم؛ این متهم اظهار كرد كه شیوه قتل را از فلان سریال شبكه خانگی آموزش دیده است. عامل دیگر سیستم نادرست آموزشی است كه این موارد را مورد تحلیل قرار نمی‌دهد. عوامل دیگر نیز می‌تواند تاثیر مواد مخدر و الكلی باشد كه در كشور استفاده از مواد مخدر در حال افزایش است؛ مصرف مواد بر روان افراد تاثیر می‌گذارد. خشونت منجر به قتل با استفاده از سلاح گرم افزایش داشته. با توجه به اینكه حمل و استفاده از سلاح گرم، جرم است در اكثر خبرهای مربوط به قتل مرتكبان از این سلاح استفاده می‌كنند. این موضوع نشان می‌دهد سلاح گرم خیلی راحت در دسترس عموم قرار گرفته است. در این مورد بیشتر توضیح  می‌دهید. یكی از دلایلی كه منجر به افزایش استفاده از سلاح گرم شده، مجازاتی است كه برای حمل و استفاده از سلاح گرم درنظر گرفته شده است و مجازات آن متناسب با خود جرم نیست. گاهی مواقع برای حمل سلاح گرم ۶ ماه حبس درنظر گرفته می‌شود. در صورتی كه اسلحه ابزاری است كه ذاتا قابلیت خشونت و هشدار دارد؛ شخصی كه اسلحه خریداری می‌كند برای تهدید و كشتن می‌خواهد از آن استفاده كند، به همین خاطر متناسب‌سازی باید انجام شود. وقتی مجازات جرم، سنگین باشد خود به خود مرتكب سمت آن جرم نمی‌رود و پیشگیری كیفری انجام می‌شود. گاهی وقت‌ها همان تخفیف مجازات نیز اجرا نمی‌شود. همین باعث می‌شود مجرمان به سمت ارتكاب این جرم سوق پیدا كنند. قانون برای خرید و فروش سلاح گرم حبس نامتناسب درنظر گرفته درحالی كه باید جزای نقدی چند برابری قیمت آن سلاح هم درنظر بگیرد؛ فردی اسلحه ۵۰ میلیون تومانی تهیه می‌كند باید هم حبس متناسب با خرید اسلحه برایش درنظر گرفته شود و هم چندبرابر این ۵۰ میلیون تومان را پرداخت كند؛ این مجازات متناسب ‌سازی است.  تكرار زیاد برخی جرایم نشان می‌دهد درنظر گرفتن مجازات سنگین و حبس برای مجرمان بازدارنده نخواهد بود! در این باره توضیح می‌دهید.  جرم با جرم فرق دارد؛ برای جرم سرقت افزایش مجازات بازدارنده نیست، اما كسی كه خرید و فروش اسلحه می‌كند باید با پاسخ كیفری مواجه شود، چون شخصی كه اسلحه تهیه می‌كند، نمی‌خواهد شكم خود را سیر كند! فرد اسلحه تهیه می‌كند تا اخاذی و تهدید كند یا آدم بكشد. اگر مجازات مجرمانی كه با سلاح گرم آدم می‌كشند، علنی شود به كاهش این جرم می‌انجامد، اما تكرار این جرم به نامتناسب‌سازی مجازات‌ها و عدم اجرای مجازات‌ها برمی‌گردد . به هر حال این افراد از یك جایی اسلحه خریداری یا تهیه می‌كنند. به نظر می‌رسد هیچ نظارتی بر خرید و فروش سلاح گرم وجود ندارد. اگر فرد یا افرادی سلاح گرم نفروشند قطعا كسی هم نمی‌تواند اسلحه تهیه كند. چرا قانون در این باره اقدامی انجام نداده یا اگر اقدامی انجام داده چرا تهیه اسلحه به این راحتی مقدور است؟ قانون برای استفاده از سلاح گرم مجازات‌های متفاوتی درنظر گرفته است؛ كسی كه سلاح را تهیه می‌كند، كسی كه سلاح را می‌فروشد و افرادی كه سلاح را وارد می‌كنند. تمام این موارد مجازات مختلف دارد، اما مجازات‌های‌شان متناسب نیست. در قانون، مجازات كسی كه اسلحه می‌فروشد و كسی كه اسلحه خریداری و نگهداری می‌كند، یكی است. سلاح گرم معمولا از طریق مرزهای كشور وارد می‌شود؛ مرزها باید كنترل شود كه سلاح گرم ازجمله كلت، كلاشنیكف و... به راحتی خرید و فروش نشود. قتل‌هایی كه با سلاح گرم اتفاق می‌افتد جامعه وكلا و پزشكان را نیز تهدید می‌كند. چند وكیل و پزشك تا الان با سلاح گرم كشته شدند! طبق قانون اگر شخصی با استفاده از اسلحه برای كشتن یك نفر آن هم در معابر عمومی اقدام كند و باعث ایجاد رعب و وحشت عموم شود، امكان دارد شخص با اتهام محاربه نیز مواجه شود. معمولا مرتكبان برای قتل از اسلحه یا سلاح سرد استفاده می‌كنند. شخصی كه تصمیم می‌گیرد یك نفر را به قتل برساند با چه هدفی سلاح انتخاب می‌كند؟ انتخاب سلاح به شخصیت مرتكب برمی‌گردد. معمولا اشخاصی كه در ارتكاب جرم مصمم هستند از سلاح گرم استفاده می‌كنند، اما افرادی كه سلاح سرد را انتخاب می‌كنند اكثرا مجرمان خطرناك و ناسازگار (اشرار) هستند؛ این افراد در اكثر مواقع سلاح سرد همراه خود دارند و به قدرت بدنی خود اطمینان دارند.