زیباکلام: آینده کشور را نباید به تناقضگویی ترامپ گره زد/مخالفان آتشبس، به آینده فکر میکنند؟/جنگ برای هر کشور سم است
صادق زیباکلام، استاد بازنشسته علوم سیاسی دانشگاه تهران، با تأکید بر تناقضگوییهای دونالد ترامپ و رفتار غیراصولی او در قبال مسائل ایران، هشدار داد که آینده و سرنوشت کشور نباید به این نوع کنشهای سیاسی وابسته شود. وی همچنین از مخالفان آتشبس خواست به مصیبتهای اقتصادی جنگ بر کشور توجه کنند و تأکید کرد که جنگ، برای آینده هر کشوری سم است.
به گزارش اول فارس رسانهای شدن مواضع دونالد ترامپ در هفتههای اخیر با حجم بالا، در نگاه نخست نشانهای از کنشگری در عرصه سیاست به نظر میرسد. با این حال انتشار مداوم پیام در تروث سوشال، مصاحبههای پیدرپی، اعلام عدم تمدید آتش بس و کمی بعد پست تمدید آتشبس، همگی لایههای درهمتنیدهای از تناقضگویی را آشکار میکنند. تغییر موضع و ابهام در پیامها، فضایی تشویشآفرین در افکار عمومی، بهویژه میان مخاطبانِ درگیر جنگ علیه ایران، ایجاد کرده است.
در جریان تنشهای اخیر میان ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل، این الگوی رفتاری بیش از پیش نمایان شد. موضوعی که خود به نمادی از آشفتگی در پیامرسانی سیاسی تبدیل شده است. فراتر از این مورد، تکرار پیامهای تهدیدآمیز، بعضا متضاد و فاقد انسجام در طول بحران، به شکلگیری نوعی بیثباتی در فضای رسانهای و روانی جامعه دامن زده است.
این مساله تا جایی پیش رفت که واشنگتن پست به نقل از یک مقام پاکستانی نوشت: «ما پیامهایی را به ترامپ منتقل کردیم و به او هشدار دادیم که از لحن تند در ملاء عام استفاده نکند.» از سویی بلومبرگ، به نقل از یک مقام کاخ سفید گفت که ترامپ معتقد است اظهاراتش، «ابهام استراتژیک» ایجاد میکند.
در چنین بستری، پرسش اصلی این است که این سیگنالهای متناقض چه تأثیری بر ادراک عمومی از سیاست و روابط بینالملل گذاشتهاند؟ آیا توانستهاند نگرش بخشی از جامعه، از جمله کسانی که پیشتر مواضعی مثبت به ادامه یا آغاز جنگ داشتند، را تعدیل یا دگرگون کنند؟ یا برعکس، به تعمیق بیاعتمادی و پیچیدهتر شدن فهم عمومی از مناسبات جهانی انجامیدهاند؟ و در نهایت هدف ترامپ از این کنش سیاسی چیست؟
صادق زیباکلام، استاد بازنشسته علوم سیاسی دانشگاه تهران، در گفتگو با فرارو به بررسی جامع این موضوع پرداخته و میگوید: «دو مساله وجود دارد که باید آنها را از یکدیگر تفکیک کنیم؛ نخست، شخصیت، رفتار، توییتها و همچنین اظهارات متناقضی است که ترامپ منتشر و بیان میکند؛ دوم، جنگ ۴۰ روزهای که پیامدها و خسارتهای گستردهای برای کشور ما به بار آورده است.»
قیمت میلگرد را میدانید؟
صادق زیباکلام میگوید: «من نمیدانم چه اصراری برای برخی افراد وجود دارد که جنگ ادامه پیدا کند، مذاکره انجام نشود و آتشبس برقرار نباشد. در حال حاضر، برخی افراد به مخالفت با آتشبس و مذاکره روی آوردهاند. آیا این عزیزان میدانند که میلگرد، راهآهن، سیمان، پلاستیک، روغن و برنج چقدر شده است؟ آیا میدانند ۴۰ روز جنگ چه بلایی بر سر اقتصاد ما آورده و چه تعداد از واحدهای تولیدی با مشکل مواجه شدهاند و نیروی انسانی خود را تعدیل کردهاند؟»
مخالفان آتشبس، به آینده فکر میکنند؟
او میافزاید: «کسانی که خواستار ادامه جنگ هستند، آیا از مصیبتهایی که جنگ بر اقتصاد کشور وارد کرده آگاهی دارند؟ واقعا برای من تعجبآور و شگفتانگیز است که از یک سو، انقلابیون و تندروهای ما خواهان ادامه جنگ و مخالف آتشبس هستند و از سوی دیگر، سلطنتطلبان و پیروان رضا پهلوی نیز چنین موضعی دارند و نمیخواهند آتشبس برقرار شود. جالبتر آنکه آقای نتانیاهو و رهبران اسرائیل نیز تمایلی به برقراری آتشبس و پایان جنگ ندارند.»
این استاد بازنشسته دانشگاه در ادامه اشاره میکند: «اینکه این سه گروه، انقلابیون، براندازان و اسرائیلیها، همگی خواهان ادامه جنگ و مخالف آتشبس هستند، واقعا حکایتی است از اینکه ما به کجا رسیدهایم و به کجا در حال حرکت هستیم.»
او میافزاید: «اما واقعیت این است که جنگ، با همه مصیبتهایی که تاکنون به بار آورده، اگر دوباره از سر گرفته شود، آتشبس تمدید نشود و مذاکرات به نتیجه نرسد، آینده کشور از نظر اقتصادی، توسعه و پیشرفت با چشمانداز نامطلوبی روبهرو خواهد شد. بنابراین، امیدوارم کسانی که شعارهای انقلابی میدهند، به خیابان میآیند و خواهان ادامه جنگ هستند، به این بیاندیشند که آیا به آینده مملکت فکر میکنند یا نه؟»
ترامپ مواضع اصولی ندارد؛ جنگ برای آینده هر کشوری سم است
زیباکلام میگوید: «اما در مورد دونالد ترامپ؛ ایشان نهتنها در مسائل مربوط به ایران، بلکه در بسیاری از موضوعات دیگر از جمله مسائل آمریکا، گرینلند، نوار غزه، اوکراین و سایر موارد نیز شناخته شده است که مواضع مشخص و اصولی ندارد و بهراحتی حرفهایش را تغییر میدهد.»
او میافزاید: «با دقت در تغییر تعرفهها از زمانی که ترامپ رئیسجمهور شده، به نظر میرسد تعرفه برای او ابزاری سیاسی بوده که با بالا و پایین بردن و ایجاد معافیت، مسائل را پیچیدهتر کرده است. این مورد نمونهای برجسته از تناقضگویی و رفتار متناقض اوست. اما بحث این است که ما نباید مملکت، آینده و سرنوشت آن را به تناقضگویی ترامپ و اسرائیلیها گره بزنیم. در واقع، نباید خواهان ادامه این جنگ باشیم، چرا که برای آینده کشور سم است.»
آیندگان نمیپذیرند سرنوشت کشور را به رفتار ترامپ گره بزنیم
او در پاسخ به سوالی درباره تغییر ذهنیت مردم نسبت به روابط بینالملل میگوید: «ما نمیتوانیم آینده ایران را به این وابسته کنیم که ترامپ چه میگوید و چه میخواهد. ما باید پخته و با صبر رفتار کنیم. آیندگان از ما نخواهند پذیرفت که بگوییم ترامپ فردی باری به هر جهت بود یا عقل درستی نداشت یا تناقضگو بود؛ آنها خواهند پرسید چرا به فکر آینده مملکت نبودید؟ نباید گفته شود که اگر ترامپ چنین رفتار میکند، ما هم باید مقابلهبهمثل کرده و جنگ را ادامه دهیم.»
ترامپ تاجر است نه سیاستمدار
این استاد بازنشسته دانشگاه درباره ذهنیت تجاری ترامپ میگوید: «در هر صورت، واقعیت این است که ترامپ بیش از آنکه یک سیاستمدار باشد، یک تاجر است. همه ما میدانیم که او از طریق ساختارهای سیاسی آمریکا بالا نیامده، بلکه از مسیر ساختار تجاری رشد کرده و آنچه دارد، حاصل موفقیت او در کسبوکار و تجارت است. این نکاتی است که مسئولین ایران باید به آن توجه داشته باشند و سرنوشت مملکت را به رفتار او گره نزنند.»
او میافزاید: «محبوبیت ترامپ در آمریکا به پایینترین میزان سقوط کرده است. درست است که او همچنان بهعنوان یک پوپولیست، مانند سایر پوپولیستها، علیرغم سوءمدیریت سیاسیاش طرفدارانی دارد، اما ما باید هوشیار باشیم و دقت کنیم که آینده مملکت را در دست ترامپ قرار ندهیم.»
مذاکره را با عاقلان پیش ببرند
او در خصوص رفتار دو قطبی ترامپ میگوید: «اینکه او دوقطبی است یا نه، باید توسط روانشناسان بررسی شود، اما آنچه من میتوانم بگویم این است که به هر حال در دولت ترامپ افرادی حضور دارند که عاقلانهتر رفتار میکنند؛ هدف ما نیز باید مذاکره با آنها باشد و نه لزوما توجه به همه اظهارات ترامپ.»
