اول فارس | سرویس سلامت: این روزها بسیاری از ما در پایان روز کاری، احساس خالی شدن انرژی و خستگی مفرط را تجربه میکنیم؛ اما آیا این همان فرسودگی روانی است یا صرفاً فشار کاری ساده؟ دکتر هانیه بنیاسدیپور، متخصص روانپزشکی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفتگو با «اول فارس» ضمن هشدار درباره جدی گرفتن نشانههای فرسودگی روانی، ابعاد پنهان این معضل را تشریح کرد.
فرسودگی روانی چیست؟
دکتر بنیاسدیپور در ابتدای گفتگو با خبرنگار اول فارس، با تفکیک فرسودگی روانی (Burnout) از خستگیهای معمول روزمره گفت: «فرسودگی روانی صرفاً احساس خستگی نیست؛ این وضعیت یک سندرم ناشی از استرس مزمن در محیط کار است که به درستی مدیریت نشده و با سه ویژگی اصلی شامل تحلیل رفتن انرژی، افزایش بدبینی و احساسات منفی نسبت به کار و همچنین کاهش کارایی حرفهای شناخته میشود.»
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به جایگاه این پدیده در نظام سلامت جهانی افزود: «اگرچه سازمان جهانی بهداشت، فرسودگی روانی را یک بیماری مستقل نمیداند و آن را در دسته پدیدههای شغلی طبقهبندی کرده است، اما نباید از نظر دور داشت که تداوم این وضعیت میتواند بسترساز اختلالات جدیتر روانپزشکی از جمله افسردگی شود.»
تفاوت خستگی معمولی با فرسودگی
این متخصص اعصاب و روان در پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان خستگی عادی را از فرسودگی روانی تشخیص داد، به اول فارس گفت: «خستگی معمولی معمولاً در اثر کمبود خواب یا فشار کاری کوتاهمدت ایجاد میشود و با استراحت برطرف میگردد. اما فرسودگی روانی حتی پس از استراحتهای طولانی و خواب کافی نیز باقی میماند و اغلب با احساس ناکارآمدی، بیعلاقگی و ایجاد فاصله عاطفی بین فرد و کارش همراه است.»
تغییرات مغزی ناشی از استرس مزمن
دکتر بنیاسدیپور به یافتههای علمی اخیر در این حوزه اشاره کرد و افزود: «مطالعات تصویربرداری مغزی نشان دادهاند که فرسودگی روانی فقط یک حس درونی نیست، بلکه با تغییرات فیزیکی در مغز همراه است. استرس مزمن میتواند منجر به کاهش حجم ماده خاکستری در قشر پیشپیشانی مغز شود که مرکز تصمیمگیری و عملکردهای اجرایی است و در مقابل، حجم آمیگدال که مسئول پردازش هیجانات است، افزایش مییابد.»
تمایز فرسودگی، افسردگی و اضطراب
وی با تأکید بر اینکه نباید فرسودگی روانی را با افسردگی یا اضطراب اشتباه گرفت، تصریح کرد: «فرسودگی روانی اختصاصاً در محیط کار بروز میکند، اما افسردگی تمام ابعاد زندگی فرد را تحتالشعاع قرار میدهد و اضطراب نیز با علائمی نظیر ترس، بیقراری و تپش قلب شناخته میشود. تشخیص دقیق این مرزهای ظریف نیازمند ارزیابی تخصصی است.»
عوامل بروز فرسودگی و راهکارهای درمان
این متخصص روانپزشکی در بخش پایانی گفتگوی خود با اول فارس، عوامل ایجاد این وضعیت را فراتر از حجم کاری دانسته و اظهار کرد: «ساعات کاری طولانی، ابهام در نقش شغلی، نبود حمایت اجتماعی و فقدان استقلال در محیط کار از مهمترین عوامل بروز این وضعیت هستند. اگر این علائم بیش از چند هفته تداوم یافت و بر عملکرد روزمره تأثیر گذاشت، فرد باید حتماً به متخصص اعصاب و روان مراجعه کند.»
دکتر بنیاسدیپور در پایان تأکید کرد: «درمانهای موثری وجود دارد؛ از جمله درمانهای دارویی در صورت وجود اختلالات همراه و بهرهگیری از رواندرمانی، بهویژه درمان شناختی-رفتاری (CBT) که نقش مهمی در اصلاح الگوهای فکری و تقویت راهبردهای مقابلهای با استرس ایفا میکند. فرسودگی روانی یک زنگ خطر است که نباید آن را نادیده گرفت.»
💬 دیدگاهها (0)
نظر خود را بنویسید