یک کودک فلج ۸ ساله پس از احیای سیستم انرژی سلولی با یک درمان جدید، دوباره توانست راه برود. اول فارس: از دست رفتن ناگهانی توانایی حرکتی یک پسر ۸ ساله موجب شد تا اولین آزمایش یک کشف بیوشیمیایی که می‌تواند درمان‌های آینده برای بیماری‌های نادر میتوکندریایی را شکل دهد، انجام شود. این پسر که به یک بیماری کشنده به نام کمبود HPDL مبتلا شده بود، تنها در عرض سه ماه مجبور شد روی صندلی چرخ‌دار بنشیند. این اختلال، تولید CoQ10 را که یک کوآنزیم ضروری برای تبدیل قندها و چربی‌ها به انرژی درون میتوکندری‌ها (نیروگاه‌های سلولی) است، مختل می‌کند و منجر به فلج، سفتی اندام و خستگی شدید می‌شود. اکنون، محققان مرکز درمانی لانگون(Langone) در دانشگاه نیویورک گزارش می‌دهند که یک ترکیب آزمایشی که تولید CoQ10 را هدف قرار می‌دهد، به معکوس کردن فلج او کمک کرده است.

کودک فلجی که دوباره راه می‌رود

این پسر در عرض دو ماه از شروع درمان، دوباره توانست مسافت‌های طولانی را راه برود که نشان‌دهنده یک پیشرفت بالقوه در درمان اختلالات میتوکندریایی است. این درمان ناشی از کشف سال ۲۰۲۱ توسط آزمایشگاه دکتر مایکل پاکولد(Michael Pacold) در دانشگاه نیویورک بود که نشان داد چگونه سلول‌ها شروع به تولید CoQ10 می‌کنند. این تیم شناسایی کرد که آنزیمی به نام HPDL مولکولی به نام ۴-HMA را به ۴-HB تبدیل می‌کند که یک گام حیاتی در سنتز CoQ10 است. محققان با تکیه بر این بینش، در مدل‌های موش نشان دادند که مکمل ۴-HMA یا ۴-HB تولید CoQ10 را بازیابی می‌کند، با فلج مقابله می‌کند و بقا را افزایش می‌دهد. جالب توجه است که کشف پتانسیل ۴-HB در حالی رخ داد که محققان در حال بررسی متابولیسم سرطان بودند. اثرات آن بر تخریب عصبی به طور غیرمنتظره‌ای پدیدار شد و نشان داد که چگونه گاهی اوقات پیشرفت‌ها از خطوط تحقیقاتی نامرتبط ناشی می‌شوند. تیم تحقیقاتی با الهام از این نتایج به دنبال تأیید اضطراری برای استفاده از 4-HB تحت برنامه دسترسی گسترده سازمان غذا و داروی آمریکا(FDA) بود، مسیری که امکان درمان‌های تجربی را برای بیمارانی که هیچ جایگزینی ندارند، فراهم می‌کند. پس از تأیید توسط این سازمان، این پسر 8 ساله شروع به دریافت دوزهای روزانه 4-HB محلول در آب کرد. در عرض چند هفته، تعادل و استقامت او به طور قابل توجهی بهبود یافت. دو ماه پس از شروع درمان نیز توانست بیش از یک و نیم کیلومتر را با خانواده‌اش پیاده‌روی کند که امید را در شرایطی که معمولاً برگشت‌ناپذیر است، زنده کرد.

باز کردن مسیرهای انرژی سلولی

البته هنوز بهبودی کامل حاصل نشده است و برخی از سفتی‌ها و چالش‌های راه رفتن همچنان باقی هستند. محققان می‌گویند این نتیجه اولین مورد شناخته شده از معکوس کردن علائم عصبی در کمبود HPDL با تأمین پیش‌سازهای CoQ10 به جای خود CoQ10 است. دکتر پاکولد، نویسنده ارشد این مطالعه گفت: تا آنجا که ما می‌دانیم، این اولین اثباتی است که علائم عصبی کمبود اولیه CoQ10 را می‌توان با تأمین نه خود CoQ10، بلکه با تأمین پیش‌سازهای کوچک‌تر و آسان‌تر آن که سلول‌ها سپس از آنها برای ساخت بیشتر کوآنزیم استفاده می‌کنند، تثبیت کرد یا بهبود بخشید. تیم دانشگاه نیویورک اکنون قصد دارد زمان و دوز درمان را عمیق‌تر بررسی کند، با هدف شناسایی یک بازه زمانی بحرانی در رشد عصبی که در آن درمان با پیش‌سازهای CoQ10 ممکن است بیشترین اثربخشی را داشته باشد. مطالعات این تیم روی موش‌ها نشان می‌دهد که یک دوره بحرانی در رشد مغز وجود دارد که در آن می‌توان اثرات کمبود HPDL را با استفاده از پیش‌سازهای CoQ10 معکوس کرد. پس از بسته شدن این بازه زمانی، درمان ممکن است تأثیر کمی داشته باشد و تشخیص و مداخله زودهنگام کلید نتایج آینده بیمار است. فراتر از شرایط ژنتیکی نادر مانند کمبود HPDL، سطح CoQ10 با افزایش سن، بیماری قلبی، دیابت و اختلالات عصبی مانند آلزایمر کاهش می‌یابد. محققان معتقدند که درمان‌های مبتنی بر پیش‌سازها مانند 4-HB در نهایت می‌توانند جایگزین مؤثرتری برای مکمل‌های استاندارد CoQ10 باشند که به خوبی توسط بدن جذب نمی‌شوند. این یافته‌ها در مجله Nature منتشر شده است.منبع:ایسنا