منطقه مرگ؛ جزييات جان‌باختن ۶ كوهنورد در ارتفاعات هفت‌ تاش

«اعتماد» :طی هفته‌های گذشته سازمان هواشناسی نسبت به مخاطره‌آمیز بودن فعالیت‌های كوهنوردان هشدارهایی صادر كرده بود. با این حال ۱۰ اسفند ماه جاری در مسیر بانه به مریوان ۳۳ كیلومتری محور فرعی بانه به سمت روستای بیان دره؛ ارتفاعات كوه هفت تاش وقوع بهمن موجب جان باختن ۶ كوهنورد شد؛ «روناك دانشمند، عمر عبداللهی، كاروان احمدپور، خالق محمدنژاد، شهلا رحمانی و یاسا صادقی». برادر «روناك دانشمند» در مورد روز حادثه  می‌گوید: «خواهرم با گروه كوهنوردی هر جمعه به كوه می‌رفت. روناك كوه‌های آرارات و دماوند را فتح كرده بود، اما آن روز او به همراه دیگر همنوردانش در حال بازگشت از كوه بودند كه بهمن روی سرشان آوار شد.» پس از این حادثه «آرش لهونی»، استاندار كردستان گفت: «۷ كوهنورد در ریزش بهمن در كوه‌های هفت تاش در ۴۰ كیلومتری شهرستان بانه روز دهم اسفند در مسیر بازگشت با بهمن مواجه شده بودند. با تلاش‌های نیروهای امدادی، هلال‌احمر، اورژانس، راهداری، كوهنوردان و گروه‌های مردمی محل، پیكر ۴ كوهنورد صبح روز شنبه ۱۱ اسفند پیدا شد. یك نفر از كوهنوردان نیز نجات یافت و عملیات جست‌وجوی امدادگران برای پیداكردن كوهنوردان دیگر پایان یافت.» همچنین «علی‌اكبر ورمقانی»، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استان كردستان اعلام كرد: «دهم اسفند ماه حدود ساعت ۲ ظهر ۵ گروه كوهنوردی در دسته‌های ۱۰ نفره به كوه هفت‌ تاش رفته بودند كه پس از وقوع بهمن دو گروه دچار حادثه و زیر بهمن گیر افتادند. از مجموع دو گروه كوهنورد ۷ نفر زیر آوار بهمن افتادند كه تاكنون جسد دو نفر و یك مصدوم پیدا شده و به بیمارستان بانه انتقال یافتند. ۴ نفر از كوهنوردان مفقودی زیر بهمن ماندند كه به دلیل صعب‌العبور بودن و فاصله چندین كیلومتری از روستای هفت ‌تاش تا محل حادثه، عملیات جست‌وجو تا صبح روز بعد متوقف شد. برنامه‌ریزی لازم برای پاكسازی و برف‌روبی مسیر حادثه توسط گریدر و بولدوزر صورت گرفت و اول صبح روز یازدهم اسفند گروه‌های هلال‌احمر و مردمی عملیات جست‌وجو را با رعایت جوانب امن آغاز كردند. از این تعداد ۶ نفر فوت كردند و یكی از كوهنوردان نیز مصدوم‌ و در بیمارستان بستری شد.» روز حادثه «باقر دانشمند»، برادر روناك، یكی از كوهنوردان جان‌باخته است. او به سوالات ما پاسخ می‌دهد. خواهرتان چند سال داشت و چه شد كه آن روز عازم كوه شدند؟ روناك متولد ۱۳۶۲ و مجرد بود. هم من و هم خواهرم عضو انجمن پاژین بانه؛ انجمن محیط‌زیست بودیم. ما هر جمعه كوه می‌رفتیم. به همین خاطر آن روز هم خواهرم عازم ارتفاعات هفت تاش شد. با توجه به هشدارهای هواشناسی چرا این گروه از كوهنوردها به هشدارها بی‌اعتنایی كردند؟ هفته‌های قبل هم ما به كوهنوردی می‌رفتیم. خود من هم كوهنوردی می‌كنم. آن روز قرار بود من هم با آنها به كوه بروم، اما برایم كار پیش آمد و نرفتم. با این حال به آنها گفتم كه آن مسیر كمی مشكل است و امكان سقوط بهمن وجود دارد، ولی متاسفانه در مسیر بازگشت گروهی كه خواهرم با آنها بود دچار حادثه شد. روز حادثه چند گروه كوهنوردی عازم كوه شده بود؟ پنج گروه كوهنوردی بودند كه هر كدام از گروه‌ها از یك مسیر رفته بودند، اما چون قبل از بارش برف هوا سرد بود و همه جا یخ زده بود، مسیر حالت معلق گرفته بود و این اتفاق افتاد. خواهرم كوهنورد بود و همیشه عادت داشت به كوه برود؛ كوه آرارات و دماوند را هم فتح كرده بود. چندین بار هم این كوه‌ها را فتح كرده بود، اما آن روز سه بار بهمن آمد. اولین بهمن بر سر خواهرم و دو نفر دیگر آوار شد و دومین و سومین بهمن هم بر سر سه نفر دیگر از گروه كوهنوردی. چگونه مطلع شدید كه این اتفاق افتاده است؟ در آن مسیر اصلا گوشی همراه آنتن نمی‌دهد. وقتی بهمن آمد، صدای مهیبی داشت و گروه‌های دیگر كوهنوردی متوجه این حادثه شدند و برای نجات این گروه خود را به پایین كوه رساندند و سریع به نیروهای امداد و نجات اطلاع دادند، اما آن مسیر به خاطر برفی كه آمده صعب‌العبور شده بود، به همین خاطر ۲۴ ساعت بعد اجساد را پایین آوردند. در این میان یك كوهنورد جان سالم به در برده است؛ وقتی بهمن آمده این كوهنورد را به گوشه‌ای پرت كرده و او مصدوم شده است. كوهنوردان باید به هشدارهای هواشناسی توجه كنند كارشناسان حوزه كوهنوردی و امداد بارها اعلام كرده‌اند كه صعود به ارتفاعات در شرایط نامساعد جوی، ریسك بالایی دارد. دماهای پایین، توفان‌های ناگهانی و برف‌كوری از جمله تهدیداتی هستند كه می‌توانند صعودهای زمستانی را به یك فاجعه تبدیل كنند، با این حال، همچنان برخی كوهنوردان بدون بررسی وضعیت آب‌وهوا و تجهیزات كافی، اقدام به صعودهای پرخطر می‌كنند. برای جلوگیری از وقوع حوادث مشابه، لازم است كه نهادهای مختلف اقداماتی موثرتر را در دستور كار خود قرار دهند. فدراسیون كوهنوردی باید با اعمال محدودیت‌های بیشتر بر صعودهای انفرادی در شرایط نامساعد جوی، صدور مجوزهای الزامی برای صعود در فصل‌های پرخطر و برگزاری دوره‌های آموزشی برای كوهنوردان، سطح آگاهی و ایمنی را افزایش دهد. كنار آن هلال‌احمر می‌تواند با تقویت پایگاه‌های امداد و نجات در مسیرهای پرخطر، استفاده از تجهیزات پیشرفته برای عملیات جست‌وجو و ارایه آموزش‌های لازم به كوهنوردان، در كاهش این مخاطرات نقش اساسی داشته باشد. همچنین پلیس و نهادهای نظارتی می‌توانند با كنترل مسیرهای كوهنوردی در روزهای بحرانی، همكاری با فدراسیون برای اجرای محدودیت‌های قانونی و ایجاد سامانه‌ای برای ثبت اطلاعات كوهنوردان پیش از صعود، به افزایش ایمنی این صعودها كمك كنند. افزایش حوادث مرگبار در كوهستان نشان می‌دهد كه باید نگاهی جدی‌تر به ایمنی كوهنوردی داشت. مسوولان، كوهنوردان و نهادهای امدادی باید همكاری بیشتری برای كاهش این حوادث داشته باشند، در غیر این صورت، تكرار چنین فجایعی در آینده اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. وقتی هشدارهای هواشناسی منتشر می‌شود، معمولا به چند پدیده جوی اشاره می‌شود كه می‌تواند برای كوهنوردان و طبیعت‌گردان تهدیدآمیز باشد؛ مه‌گرفتگی و كاهش دید، بارش برف و خطر بهمن، سرمازدگی و هیپوترمی، توفان‌های محلی و وزش باد شدید و حتی سیلاب‌های ناگهانی. مه غلیظ می‌تواند باعث گم‌ شدن در مسیرهای كوهستانی و افزایش خطر سقوط شود. تغییرات دما و بارش‌های جدید می‌تواند تعادل لایه‌های برف را بر هم بزند و منجر به ریزش بهمن شود. كاهش ناگهانی دما در ارتفاعات می‌تواند به سرعت باعث سرمازدگی و حتی مرگ شود. توفان‌های كوهستانی نیز می‌تواند چادرهای كوهنوردان را از جا بكند و حتی باعث سقوط از صخره‌ها شود. سیلاب‌های ناگهانی نیز اغلب در دره‌های مستعد سیلاب رخ می‌دهد؛ این سیلاب‌ها ناشی از بارش‌های شدید هستند. كارشناسان پیش‌بینی اداره كل هواشناسی تاكید دارند كه پیش‌بینی‌های هواشناسی به‌طور مداوم براساس داده‌های ماهواره‌ای و ایستگاه‌های زمینی به‌روزرسانی می‌شود. این اطلاعات می‌تواند تفاوت بین یك سفر ایمن و یك حادثه تلخ باشد. توجه به پیش‌بینی‌های هواشناسی تنها یك توصیه ساده نیست؛ یك ضرورت است. هر ساله حوادثی مانند سقوط بهمن، گم‌ شدن در مه، سرمازدگی یا گرفتار شدن در توفان‌های ناگهانی جان انسان‌ها را می‌گیرد. پیش‌بینی‌های هواشناسی فرآیندی علمی و دقیق است كه بر پایه جمع‌آوری داده‌های جوی از منابع مختلف انجام می‌شود. این داده‌ها از طریق ایستگاه‌های هواشناسی زمینی با اندازه‌گیری دما، رطوبت، فشار هوا، سرعت و جهت باد، ماهواره‌های هواشناسی با ارایه تصاویر و داده‌های دقیق از حركت ابرها، توفان‌ها و تغییرات جوی، مدل‌های پیش‌بینی عددی با استفاده از الگوریتم‌های پیشرفت‌های كه با استفاده از داده‌های جمع‌آوری‌شده، وضعیت آب‌وهوا را برای ساعات و روزهای آینده شبیه‌سازی می‌كند به دست ‌می‌آید. هشدارهای هواشناسی به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند كه هر كدام سطح متفاوتی از خطر را نشان می‌دهد. زمانی كه سازمان هواشناسی هشدار زرد صادر می‌كند، به معنای این است كه پدیده‌ای جوی رخ خواهد داد كه ممكن است در سفرها و انجام كارهای روزمره اختلالاتی را ایجاد كند. هشدار زرد رنگ برای آگاهی مردم صادر می‌شود تا بتوانند آمادگی لازم را برای مواجهه با پدیده‌ای جوی كه از حالت معمول كمی شدت بیشتری دارد، داشته باشند. از سوی دیگر مسوولان نیز در جریان این هشدارها قرار می‌گیرند تا اگر لازم باشد تمهیداتی را بیندیشند. هشدار نارنجی شدت بیشتری از هشدار زرد رنگ دارد. د ر این نوع از هشدار پیش‌بینی می‌شود كه پدیده‌ای جوی اثرات منفی به دنبال داشته باشد و خسارت‌های احتمالی را سبب شود. هشدار نارنجی رنگ جهت آماده‌باش دستگاه‌های مسوول برای مقابله با یك پدیده خسارت‌زا صادر می‌شود. هشدار قرمزرنگ بالاترین سطح هشدار است كه پیش‌بینی می‌شود یك پدیده جوی می‌تواند خسارت‌های وسیعی به دنبال داشته باشد. از این‌رو با صدور هشدار قرمز به دستگاه‌های مختلف اعلام می‌كنیم كه وارد عمل شوند و اقداماتی را برای كاهش خسارات وقوع پدیده‌های جوی انجام دهند. بر همین اساس با بررسی اطلاعات هواشناسی و توجه به هشدارهای رسمی، ازجمله هشدارهای زرد، نارنجی و قرمز می‌توان از وقوع مخاطرات جلوگیری كرد.