علت افزایش بلوغ زودرس دختران در دهه اول زندگی‌ چیست؟

ز سال ۱۹۵۰، تعداد دخترانی که اولین قاعدگی خود را زودتر از موعد (قبل از سن یازده سالگی) تجربه می‌کنند، تقریبا دو برابر شده است. این پدیده که کاملا مستند و در سطح جهانی در حال رخ دادن است، می‌تواند عواقب جدی بر سلامت جسمی و روانی زنان داشته باشد. به گزارش اول فارس ، متوسط ​​سن شروع بلوغ در قرن گذشته کاهش یافته است، به طوری که برخی از دختران از سنین شش یا هفت سالگی شاهد رشد سینه‌های خود هستند. به گفته کارشناسان، این تغییرات در جدول زمانی رشد باروری می‌تواند پیامدهای جدی بر سلامت جسمی و روانی جمعیت زنان داشته باشد. در یک فراتحلیل (متا آنالیز) انجام شده با جمع‌آوری داده‌های ۳۰ مطالعه، محققان دریافتند که میانگین سن شروع بلوغ در بین دختران در سراسر جهان بین سال‌های ۱۹۷۷ و ۲۰۱۳ به میزان سه ماه در هر دهه کاهش یافته است که پیشرفتی بیش از یک سال را نشان می‌دهد. اولین علامت بلوغ در دختران رشد بافت پستان‌ها است و پس از آن شروع اولین قاعدگی که دیرتر اتفاق می‌افتد. لیزا سوارتز توپور، دانشیار پزشکی اطفال در دانشکده پزشکی وارن آلپرت این پدیده را کاملا مستند و در سطح جهانی دانسته و در مورد دلایل این پدیده، در این مرحله می‌گوید: «سوالات بیشتر از پاسخ‌ها وجود دارد. این [پدیده] تلاقی بسیاری از چیزهای مختلف است و تغییرات جهان ما در دو قرن اخیر در راس آن قرار دارد.»

بلوغ چگونه اتفاق می افتد؟

شروع بلوغ در هر سنی توسط هیپوتالاموس در مغز و با ترشح هورمون «آزاد کننده گنادوتروپین» (GnRH) آغاز می‌شود. گنادوتروپین که به عنوان «تنظیم کننده کلیدی تولید مثل» توصیف می‌شود، غده هیپوفیز را برای ترشح دو هورمون «لوتئینی» (LH) و دیگری «هورمون محرکه فولیکولی» (FSH) تحریک می‌کند. ترشح این دو هورمون عامل رشد و بلوغ جنسی می‌شود. در دختران، این دو هورمون به تخمدان‌ها سیگنال می‌دهند تا با ترشح استروژن و پروژسترون منجر به رشد سینه‌ها و موهای ناحیه تناسلی، شروع قاعدگی و تغییر در شکل بدن شوند. ناتاشا چاکو، روانشناس و استادیار دپارتمان علوم روانشناسی و مغز در دانشگاه بلومینگتون ایندیانا معتقد است که علاوه بر اثرات درازمدت بلوغ زودرس بر سلامت «فرزند شما ممکن است قبل از اینکه انتظار داشته باشید مانند یک نوجوان به نظر برسد یا رفتار کند.» در نتیجه «والدین باید در مورد چگونگی تغییر بدن فرزندشان زودتر از آنچه پیش‌بینی می‌کردند، با آنها صحبت کنند.»

علت بلوغ زودرس را در کجا باید جستجو کرد؟

کارشناسان این مشکل را به چند عامل مرتبط می‌دانند:

• چاقی در دوران کودکی: از دهه ۱۹۷۰، افزایش نرخ چاقی در دوران کودکی با بلوغ زودرس در دختران مرتبط بوده است. چربی بدن همچون اندام غدد درون ریز عمل می‌کند و با ترشح هورمون‌های‌ «انسولین» و «لپتین» بر بلوغ تأثیر می‌گذارد.
• عوامل هورمونی:‌ دختران چاق همچنین غلظت‌های بالاتری از «استرادیول» (نوعی استروژن) دارند که موجب رشد زودرس سینه‌ها و بلوغ زودرس آن‌ها می‌شود.
• کیفیت رژیم غذایی: پروفسور فرانک بیرو، متخصص اطفال خاطرنشان می‌کند که کیفیت رژیم غذایی کم میوه و سبزی به همراه پروتئین‌های حیوانی و غذاهای بسیار فرآوری شده نیز در بلوغ زودرس نقش مهمی ایفا می‌کنند. در مطالعه‌ای محققان چینی دریافتند که خوردن تنقلات، دسرها، غذاهای سرخ شده و نوشابه های گازدار در مقایسه با رژیم غذایی سنتی با بلوغ زودرس در دختران مرتبط است.
• استرس اجتماعی-اقتصادی و بدرفتاری: استرس مربوط به مشکلات اجتماعی-اقتصادی و اشکال بدرفتاری نیز می‌تواند به بلوغ زودرس کمک کند. در مطالعه‌ای استرس زیاد در دوران کودکی با افزایش خطر بلوغ زودرس در دختران مرتبط دانسته شد.  استرس که توسط محور «هیپوتالاموس-هیپوفیز-فوق‌کلیه» کنترل می‌شود، بر شروع بلوغ نیز تأثیرگزار است.
• همچنین افزایش زمان تماشای نمایشگرها، انزوای اجتماعی، عدم فعالیت بدنی و کاهش دسترسی به غذای سالم از دیگر عواملی است که منجر به تولید بیش از حد هورمون‌های جنسی مانند استروژن و تستوسترون می‌شوند که بر رشد اولیه تأثیر می‌گذارند.

اختلالات غدد درون ریز

علاوه بر عوامل ذکر شده تحقیقات زیادی نشان می‌دهد که اختلالات غدد درون ریز با مصرف مواد شیمیایی مضر مانند فتالات‌ها و بیسفنول‌ها موجود در محصولات مصرفی رایج نیز می‌تواند در این تغییرات نقش داشته باشند. دکتر آویوا سوفر، متخصص اطفال در دانشگاه کلمبیا می‌گوید: «بسیاری از مواد شیمیایی مختل کننده غدد درون ریز که در محیط اطراف ما وجود دارند، اثراتی شبیه به هورمون جنسی استروژن دارند.» برای مثال مطالعه‌ای توسط «بی‌ام‌سی مدسین» نشان داد که بلوغ زودهنگام در دختران تا حدی به دلیل قرار گرفتن در معرض ترکیبات فلوئوردار از جمله پاک کننده‌های لکه، رنگ‌ها، موم‌ها، پولیش‌ها، لوازم الکترونیکی، بسته‌بندی مواد غذایی و موارد دیگر است. همچنین محققان در سال ۲۰۲۳ به این نتیجه رسیدند که دخترانی که در دوران جنینی و کودکی بیشتر در معرض آلودگی هوا قرار می‌گیرند، زودتر از دیگر دختران قاعده می‌شوند. بیرو می‌گوید بنابراین این احتمال وجود دارد که ترکیبی از این عوامل منجر به بلوغ زودرس در برخی از دختران شود.