آنچه باید در باره زورگیری در فضای مجازی بدانید

 اول فارس|گروه حقوقی: متأسفانه فضاي مجازي با پيشرفت تکنولوژي بخش مهمي از زندگي ما را به خود اختصاص داده‌اند و علي‌رغم تمام امکانات خوبي که اين فضا در اختيار مصرف گران خود مي‌گذارد تبديل به فضايي براي سودجويي افرادي شده است و تبديل به بستر مناسبي براي وقوع هرگونه جرم؛ يکي از اين پديده‌هاي جديد زورگيري در فضاي مجازي است موضوعي که کودکان و زنان قربانيان اصلي اين ماجرا هستند اما براي جلوگيري از عميق‌تر شدن چنين مسئله‌اي چه راهکارهايي پيش روي جامعه و افراد است؟با پيشرفت تکنولوژي علي‌رغم امکانات خوبي که بستر فضاي مجازي در اختيار مصرف گران آن مي‌گذارد اما متأسفانه فضاي مجازي بستر لازم براي هرگونه سوءاستفاده‌اي را هم در اختيار مصرف گران خود قرار مي‌دهند سوءاستفاده‌هايي که به‌عنوان زمينه‌اي براي انجام جرم‌هاي مختلف خواهد بود.

زورگويي؛ موضوع تازه‌اي نيست در تمام دوران‌ وجود داشته و حالا وارد فضاي جديدتري شده و عنوان «زورگويي مجازي» را به خود گرفته‌‌ و البته تبعات آن بيشتر از قبل شده است. در ماه‌هاي اخير نمونه‌هايي از زورگويي مجازي در شبکه‌هاي مجازي منتشر و موجب ناراحتي عموم مردم شد. زورگويي؛ رفتار فردي يا گروهي است که در طول زمان و به‌طور عمدي عليه فرد يا گروهي ديگر باهدف آسيب‌رساندن به آن‌ها انجام مي‌شود. بسياري از کارشناسان مي‌گويند، زورگويي نمايانگر عدم تعادل قدرت بين زورگو و قرباني است. «قدرت» نيز به تعبير «مانوئل کاستلز» جامعه‌شناس و استاد ارتباطات اسپانيايي:«ظرفيتي رابطه‌اي است که يک کنشگر اجتماعي را قادر مي‌سازد تا به‌ شکلي نابرابر، خواسته‌ها، منافع و ارزش‌هاي کنشگران صاحب قدرت را برآورده سازد و بر تصميم‌هاي ساير بازيگران يا کنشگران اجتماعي تأثير گذارد.»

قدرت يا با اجبار و تحميل معنا مي‌شود و يا از طريق مفهوم‌سازي بر مبناي گفتمان‌هايي که کنشگران اجتماعي عملکردشان را با توجه به آن‌ها هدايت مي‌کنند.

پژوهش‌هاي محققان و کارشناسان فضاي سايبري نشان مي‌دهد که زورگيري و مزاحمت‌هاي سايبري امروزه در جامعه به‌خصوص در ميان جوانان رايج شده است؛ در حقيقت، زورگيري سايبري مي‌تواند هر کودک يا نوجواني را که به اينترنت، ايميل، پيام‌هاي متني و مانند آن‌ها دسترسي دارد تحت تأثير قرار دهد.

بر اساس اين پژوهش‌ها حداقل از هر پنج نفر يک نفر قرباني زورگيري سايبري بوده و اين شرايط در حال گسترده‌تر شدن است؛ همانند زورگيري و قلدري در دنياي واقعي دامنه زورگيري سايبري مي‌تواند تهديد‌هايي قابل‌تحمل از سوي قرباني تا تهديد‌ها و حملاتي جدي که به‌ شدت قرباني را تحت تأثير قرار مي‌دهد و به افسردگي و حتي خودکشي منجر مي‌شود، متغير باشد.

 تفاوت اصلي بين زورگيري سايبري و ديگر انواع زورگيري

تفاوت اصلي بين زورگيري سايبري و ديگر انواع زورگيري اين است که زورگيري سايبري مي‌تواند فرزند شما را حتي در داخل خانه و اتاق‌خواب نيز دنبال کند؛ بر همين اساس، يکي ديگر از جنبه‌هاي نگران‌کننده زورگيري سايبري اين است که قرباني اغلب احساس مي‌کند هيچ مکاني را براي پنهان شدن در اختيار ندارد.

اين پرسش را با فرزند خود مطرح کنيد که آيا تاکنون فعاليتي در فضاي مجازي انجام داده که موجبات آسيب يا ناراحتي فردي ديگران را فراهم کرده باشد؟ تأکيد بر اين مسئله اشتباه بودن رفتار ظالمانه و خشن با بچه‌هاي ديگر و مشارکت در فعاليت‌هايي که موجب آسيب افراد ديگر مي‌شود از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. زورگيري سايبري اين امکان را براي افراد کم‌سن‌وسال فراهم مي‌کند تا حتي از افراد بزرگ‌سال نيز زورگيري کنند. برخي مواقع، معلمان قرباني پيام‌هاي اينترنتي مي‌شوند که به‌طور کامل اعتبار و جايگاه آن‌ها را تضعيف و يا نابود مي‌کند. اطمينان حاصل کنيد که فرزندتان از اين قبيل فعاليت‌هاي غيرقابل‌قبول و زننده آگاه است و در صورت ارتکاب به آن‌ها چه در مدرسه و چه در خانه با پيامد‌هاي سنگيني مواجه خواهد شد.

 رفتار زورگويانه 5 ويژگي مهم دارد:

رفتار زوگويانه عملي پرخاشگرانه است. اين پرخاشگري معمولاً از پيش برانگيخته نيست. به‌صورت مکرر اتفاق مي‌افتد. دربردارنده يک قدرت نامتوازن بين فرد زورگو و قرباني است و همچنين در گروه‌هاي کوچک اجتماعي رخ مي‌دهد که اعضاي آن با يکديگر آشنا هستند.

امروزه، شکل زورگويي با پيشرفت فناوري اطلاعات و ارتباطات در حال تغيير است. به گفته «ادور» و «بيکر» تهاجم با استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات، زماني که به‌عنوان تجاوز عمدي و مکرر شناخته شود، زورگويي مجازي (زورگويي الکترونيکي يا آنلاين) ناميده مي‌شود. دنياي ديجيتال به‌طور فزاينده، ارتباط متقابل اجتماعي ميان کودکان و نوجوانان را متحول و فرصت‌هايي را براي زورگويي مجازي ايجاد کرده است. جديدترين تحقيقات نشان مي‌دهد که رابطه‌ بين زورگويي و قرباني شدن رابطه‌اي متناوب است به‌طوري‌که نوجواناني که در معرض زورگويي سنتي قرار مي‌گيرند به‌ احتمال‌ زياد زورگويي مجازي را هم تجربه مي‌کنند.

بنابراين، زورگويي همسالان فراتر از مرزهاي مدرسه مي‌رود و نگراني بزرگ‌تر مي‌شود. بنابراين اين موضوع نه‌تنها بايد توسط مشاوران مدرسه و متخصصان بهداشت و درمان بلکه بايد توسط والدين، سياست‌گذاران، متخصصان حوزه رسانه‌هاي جديد و جامعه هم به‌طور گسترده‌ مورد بررسي قرار گيرد. در واقع، زورگويي مجازي را انجام هر کاري از طريق رسانه‌هاي الکترونيکي يا ديجيتالي (اينترنت پايه) توسط افراد يا گروه‌ها تعريف کرده‌اند، که افراد را با پيام‌هاي خصمانه و تهاجمي ديگران مورد هدف قرار داده و باعث آسيب‌رساندن و ناراحتي آن‌ها شوند.

 زورگويي مجازي خطرناک‌تر از زورگويي سنتي

در بسياري از موارد، زورگويي مجازي مي‌تواند حتي خطرناک‌تر از زورگويي سنتي باشد چون زورگويي مجازي در هر نقطه و هر زماني امکان وقوع دارد؛ حتي در مکان‌هايي که افراد احساس امنيت مي‌کنند (مانند خانه خود). حتي بسياري از زورگويي‌هاي مجازي به‌صورت ناشناس انجام مي‌شود و به همين خاطر فرد زورگو از اينکه شناخته نمي‌شود و فرد قرباني نمي‌تواند موضوع را دقيق پيگيري کند، بيشتر احتمال دارد اين عمل را انجام دهد.

زورگويي مجازي، مجموعه آسيب‌هايي است که از طريق رسانه‌هاي اينترنت پايه (مبتني بر نت) و يا تلفن همراه هوشمند به فرد وارد مي‌شود. مثلاً از طريق فضاي مجازي و پيام و ارسال ايميل، پخش اسرار و زندگي خصوصي، انتشار عکس بدون رضايت شخصي به تهديد افراد مبادرت مي‌شود تا از اين طريق از کاربر هدف يا فرد مورد تعرض، خواسته شود تا به خواسته‌هاي فرد زورگو (در فضاي مجازي) نظير حق‌السکوت، دريافت پول، اخاذي يا تجاوز فيزيکي رضايت دهد. جنس، سن، وضعيت ظاهري و قيافه، ضعف و قدرت، بيماري و... ازجمله عوامل فردي زورگويي هستند.

زورگويي مجازي مي‌تواند شامل جرائمي مثل توهين، تهديد، نشر اکاذيب، تخريب داده‌هاي رايانه‌اي يا مختل کردن سامانه‌هاي رايانه‎‌اي و از کار انداختن آن‌ها، ايجاد ممانعت براي افراد در دسترسي مجاز به داده‌هاي رايانه‌اي، ارتکاب جرائم عليه امنيت و آسايش عمومي در فضاي مجازي موضوع ماده 11 قانون جرائم رايانه‌اي، تحريک و ترغيب و يا تهديد و دعوت و فريب و تسهيل ارتکاب اعمال خشونت‌آميز در فضاي مجازي (بند ب ماده 15). انتشار فيلم و عکس ‌و ‌صداي ‌افراد ‌در فضاي مجازي منجر به هتک حيثيت آن‌ها (موارد 16 و 17 قانون) و هرگونه بزه ديگر که مي‌تواند جرم انگاري شده، زورگويي اجتماعي قلمداد مي‌شود که همگي در بستر فضاي مجازي رخ مي‌دهد.

نشانه‌هاي هشداردهنده قربانيان زورگيري سايبري

حتي اگر هوشياري و نظارتي دقيق را در دستور کار خود قرار دهيد، امکان مديريت و کنترل تمامي فعاليت‌هاي کودکان و نوجوانان در 24 ساعت شبانه‌روز وجود ندارد. حتي در صورت اجراي اقدام‌هايي که تاکنون به آن‌ها اشاره‌شده، همچنان ممکن است فرزندتان يکي از قربانيان زورگيري سايبري باشد. اگر رفتار فرزندتان تغيير کرده، شناسايي دليل اصلي آن کار آساني نيست.

زمينه‌هاي زورگويي مجازي عمدتاً درنتيجه ناآگاهي و کم‌اطلاعي از ابعاد و چارچوب فضاي مجازي، سهل‌انگاري، اعتماد نابجا، کمبود و ضعف آموزش سواد رسانه‌اي و نداشتن مراقبت‌هاي لازم از فضاي خصوصي و تلفن همراه از طرف قربانيان آن مهيا مي‌شود. بيش از همه، بي‌اطلاعي و سهل‌انگاري قربانيان در اين موضوع نقش دارند.

گفت‌وگو‌هايي آزادانه و صميمي با کودکان از اهميت ويژه‌اي برخوردارند، اما اگر برخي از نشانه‌هايي را که در ادامه به آن‌ها اشاره مي‌شود در رفتار فرزند خود مشاهده کرديد، احتمال قرباني شدن در يک زورگيري سايبري را با جديت بيشتري دنبال کنيد. اين نشانه‌ها عبارت‌اند از: بروز خشم، افسردگي يا سرخوردگي پس از استفاده از رايانه يا ديگر دستگاه‌هاي الکترونيکي، توقف غيرمنتظره استفاده از رايانه و يا ديگر دستگاه‌هاي الکترونيکي که تا پيش‌ازاين روند استفاده از آن‌ها افزايشي بوده است، اضطراب و نگراني از حضور در مدرسه و يا رويداد‌هاي اجتماعي، پرهيز از گفت‌وگو درباره فعاليت‌هايي که فرزندتان با رايانه و يا ديگر وسايل الکترونيکي انجام مي‌دهد، کناره‎گيري غيرمنتظره از دوستان و اعضاي خانواده

 اگر فرزندمان هدف زورگيري سايبري قرار گرفت، چه اقدام‌هايي بايد انجام دهيم؟

اگر در مورد اين مسئله که فرزندتان قرباني زورگيري سايبري شده مشکوک هستيد، اين شک را ناديده نگيريد؛ بر همين اساس، مي‌توانيد روش‌هاي زير را در دستور کار قرار دهيد: اطمينان حاصل کنيد که فرزندتان از موضوع زورگيري سايبري آگاه و مطلع است، در مورد فعاليت‌هاي اينترنتي فرزند خود حساس و از آن‌ها آگاه باشيد، با فناوري و شبکه‌هاي ارتباطي که فرزندتان از آن‌ها استفاده مي‌کند آشنا شويد، از فرزند خود درخواست کنيد تا هرگونه پيام دريافتي نامناسب و زننده را به اطلاع شما برساند، به فرزند خود گوشزد کنيد که هيچ‌گاه به پيام‌هاي متني توهين‌آميز پاسخ ندهد، زيرا پاسخ به پيام‌هاي زورگيران سايبر بيش از هر چيز ديگري براي آن‌ها مطلوب محسوب مي‌شود.

 سوءاستفاده اينترنتي

يکي از مخرب‌ترين تأثيرات منفي اينترنت سوء استفاده‌هاي جنسي است؛ کودکان و نوجوانان که بدون محدوديت از سايت‌هاي مبتذل و مستهجن استفاده و بازديد مي‌کنند و نيز از طريق اتاق‌هاي چت و گپ‌زني، بيش‌تر در معرض اغفال و سوءاستفاده جنسي قرار مي‌گيرند.

در واقع مزاحمت سايبري (سوءاستفاده اينترنتي) يکي از آزاردهنده‌ترين رفتارهايي است که ممکن است خيلي از ما تا به حال با اين مشکل به‌صورت غير مستقيم روبرو شده باشيم. اين آزار و اذيت تاثيرات منفي بسياري را بر کاربران به خصوص کودکان و نوجوانان مي‌گذارد. براي کساني که با اين پديده آشنا نيستند بايد بگوييم که اين رفتار تهديدي است که به‌ صورت آنلاين قصد سوءاستفاده يا آزار جنسي را دارد. اين تهديد به‌طور خاصي براي سوءاستفاده از کودکان يا تخريب شخصيت آن‌ها طراحي شده است.

متأسفانه مزاحمت سايبري در فضاي مجازي بسيار رايج شده است و در ميان مجرمان محبوبيت بسياري را پيدا کرده است. تقريبا نيمي از کودکان به‌صورت آنلاين مورد آزار و اذيت قرار مي‌گيرند و در هر 4 مورد 1 مورد دچار اين حادثه مي‌شوند.اينترنت مزاياي بسيار زيادي را دارد اما متأسفانه برخي صفات غيرانساني در افراد، به اشخاص اين اجازه را مي‌دهد تا مسائل اخلاقي را فراموش کنند و رفتارهاي خارج از حالت معمول از خود نشان دهند و نتيجه آن هم اين شود که اينترنت از تهديدات متعدد مملو و به يک نگراني بزرگ تبديل شود. آسيب‌هاي رواني و افسردگي شديد اغلب عوارض مزاحمت‌هاي سايبري است.

 زنان قربانيان زورگيري هاي مجازي

درست است که توسعه شبکه هاي مجازي توانسته بر دستيابي دموکراسي و آگاهي بخشي جوامع تاثير زيادي بگذارد اما از طرف ديگر توسعه شبکه هاي مجازي، نوع ديگري از خشونت و آزار جنسي را عليه زنان و نوجوانان فراهم کرده است؛ مزاحمت و خشونت جنسي سايبري، تبعيض سايبري، زورگويي سايبري از اين نوع هستند.

چه تعداد از زنان ايراني در فضاي مجازي تجربه آزار و اذيت جنسي و کلامي را دارند؟

متأسفانه در پاسخ به اين سوال بايد گفت آمار و اطلاعات دقيق و زيادي در دست نيست چون بنا به دلايل فراوان، زنان درباره اين تجربه ناخوشايند حرف نمي زنند و فضا را هم براي مرداني که دست به اينگونه رفتارها مي زنند، امن تر کرده اند.

خشونت سايبري به مسائل و مشکلات بزرگ اجتماعي و همچنين به مسائل زنان گره خورده است. براي روشن شدن ابعاد خشونت عليه زنان در فضاي اينترنت، کمپين‌هاي متفاوتي از سوي سازمان ملل  براي خشونت و آزار جنسي زنان در فضاي سايبر تعريف‌شده است؛ که طبق آن‌ها هر نوشته و رفتار تحقيرآميز در کامنت هاي کاربران، اجبار به عمل جنسي در فضاي اينترنت، تهديد و استفاده از الفاظ جنسي و همچنين تهديد کلامي و رفتارهاي خشن، خشونت عليه زنان محسوب مي‌شود اما ما شاهد آن هستيم که هيچ‌يک از اين کمپين‌ها کارساز نبوده و زنان همچنان قرباني زورگيري هاي فضاي مجازي هستند.

 زورگويي و زورگيري در فضاي مجازي

رايج‌ترين روش‌هاي زورگويي در فضاي مجازي از اين‌ قرار است: اين شاهکار را صدبار ببينيد و تا مي‌توانيد بازنشر کنيد، شاهکار موردنظر غالباً شعري است پر غلط با حرف‌هاي عوامانه؛ سخنان جنجالي، شعر جنجالي، استعفاي جنجالي، هر جا نشانه‌اي از جنجالي بودن باشد روگيري مجازي در آنجاست؛ ترانه، شعر، تصوير و يا نوشته‌اي که دوست داري منتشر کرده‌اي زورگيران مجازي مي‌آيند و مي‌نويسند نظرت درباره آمار خسارات و تلفات سيل چيست؟ شعري هم درباره فعالان محيط‌زيست بنويس؛ مطلب يا شعري را نپسنديدي کم‌ وکاستي‌هايش را مي‌شماري؛ واي به حالت اگر به زورگويان انتقال پيدا کند آن‌ وقت با لشکري خشمگين بايد مقابله کني، اين مشکل عموماً در دعواي ضدانقلاب و انقلابيان مؤمن و کافر چپ و راست بيشتر به چشم مي‌آيد و ... فضاهاي اين‌چنيني که در نگاه اول بسيار ساده مي‌آيند اما زمينه جرم و زورگويي را فراهم مي‌سازند.

 براي کاهش خشونت سايبري چه مي‌توان کرد؟

خشونت کلامي و آزار جنسي در فضاي مجازي و شبکه هاي اجتماعي عواقب زيادي براي قربانيان به همراه دارد چون يکي از عوامل محدودکننده آزادي بيان فردي و اجتماعي افراد هم است؛ باري مثال فردي که در فضاي مجازي مورد خشونت و يا آزار جنسي قرارگرفته ممکن است به دليل ترس و تجربه ناخوشايندي که دارد، در فضاي واقعي و در روابط اجتماعي‌اش هم نتواند عقايد خود را ابراز کند و به‌صورت ناخودآگاه خود را سانسور کرده و يا اگر مورد آزار قرار گرفت، نتواند از خود دفاع کند.

آنچه مسلم است اين است که براي کاهش دادن خشونت سايبري و آزار جنسي بايد به جامعه  آگاهي لازم را داد. کساني را که مورد آزار قرارگرفته‌اند را بايد تشويق کرد تا از تجربيات خودشان بنويسند و حرف بزنند. هر چه که کمتر از سوءاستفاده گران جنسي و عاملان خشونت در شبکه هاي اجتماعي، گفته شود، به همان ميزان هم خشونت عليه افراد جامعه در عالم واقع افزايش مي‌يابد.

اگرچه ممکن است اقدام به افشاي عاملان خشونت در فضاي آنلاين سخت و دشوار باشد چون گاهي افرادي دست به خشونت و آزار جنسي مي زنند که خود داراي جايگاه اجتماعي و علمي در جامعه هستند و چه‌بسا که همين موضوع هم بيشتر بر مخفي ماندن چهره آنان در فضاي آنلاين کمک مي‌کند. اما هر چه که بيشتر به زنان و نوجوانان آگاهي داده شود و اين عاملان خشونت احساس ناامني بيشتري بکنند، مي‌توان انتظار داشت که قدم‌هاي خوبي براي کاهش خشونت و آزار جنسي زنان در فضاي آنلاين و بعدازآن در فضاي واقعي برداشته شود.

به‌طورکلي نوشتن و گفتن درباره آزار در فضاي آنلاين و شبکه هاي اجتماعي نيازمند يک باور جمعي است. در سال 2016 کنفرانسي با محتواي خشونت سايبري و آزار جنسي در فضاي آنلاين در کشور چک برگزار شد. در همين راستا هم استراليا، کانادا، نروژ و چند کشور ديگر، سازمان‌ها و کمپين‌هايي را در ارتباط با اين موضوعات راه‌اندازي کرده اند. ازيک‌طرف، دست به تحقيقات وسيعي در ارتباط با اين موضوعات زده‌اند و از طرف ديگر، طرح‌هاي عملي را براي کاهش خشونت‌هاي سايبري عليه نوجوانان وزنان در دست اجرا دارند.

همچنين رسانه‌ها و صدا و سيما مي‌توانند بستري را فراهم آورند تا اين نوع از آزار و اذيت‌ها پنهان نماند تا فردي که مورد آزار و اذيت قرارگرفته اطمينان خاطري را پيدا کند و بتواند بدون ترس اتفاقي را که برايش رخ‌داده است را شرح دهد تا اين‌چنين شاهد فراگيري اين اقدامات در فضاي مجازي نباشيم.

در خصوص کودکان اما والدين مي‌توانند تا حد ممکن دستگاه‌هايي که قابليت اتصال به اينترنت را دارند مانند رايانه يا تبلت را در مکان‌هايي قرار دهند که امکان نظارت آسان و مداوم بر آن‌ها را داشته باشند و البته اين مسئله را بايد براي فرزندان روشن کرد که همان‌گونه که حريم خصوصي وي را حفظ مي‌کنيد از ايمن بودن آن نيز اطمينان خاطر پيدا مي‌کنيد.

 چند راه کوتاه براي در امان ماندن از زورگيري‌هاي مجازي:

برقراري ارتباط با گروه دوستان و اطرافيان مي‌تواند شيوه‌اي مناسب براي بهبود وضعيت شما باشد؛ تقويت و امنيت در مورد آزار و اذيت و زورگويي نيز آرامش رواني مناسبي را براي شما فراهم مي‌کند براي مثال با دوست و يا فرد مورد اطمينان خود صحبت کنيد و مطمئن باشيد که اين‌گونه رفتارها در فضاي مجازي عادي نيست؛ بهره‌مندي از گروه‌هاي حمايتي امکان پيشگيري از رفتارهاي آسيب‌رسان را در شما کاهش خواهد داد همچنين شرکت در گروه دوستان و جوانان در مورد چگونگي مقابله با افراد زورگو و بيان تجربيات برخورد با آن‌ها بسيار پراهميت است؛قبل از فرستان عکس و مطالب در اينترنت به اين فکر کنيد که آيا حاضريد تمام دنيا آن را ببينند؛ خودتان را آموزش دهيد و دقيقا بدانيد که سوءاستفاده گران دنياي مجازي چه کساني هستند.

 چالش‌ها و موانع جلوگيري از جرائم سايبري

دو مانع عمده کم‌سوادي و نبود آموزش خاص در مورد زورگويي است. البته بي‌سوادي رسانه‌اي فقط مربوط به قربانيان و والدين آن‌ها نمي‌شود، بلکه سياست‌گذاران فضاي اينترنتي کشور هم دچار اين مشکل هستند. تنها شبکه متن محور مسدود و شبکه‌ اجتماعي تصويري اينستاگرام رها مي شود.

ضعف اراده نهادي در تصحيح سازوکارهاي جامعه‌پذيري، فرافکني نهادها براي نحوه به‌روزرساني محتواي آموزشي و تربيتي و ماهيت خود اين محتوا، نابسندگي دانش ضروري در خصوص چيستي و همچنين ضرورت فضاي مجازي و درنتيجه اتخاذ رويکرد سلبي و مبتني بر هراس نسبت به فضاي مجازي و شبکه‌هاي اجتماعي، فقدان تقسيم‌کار نهادي تخصصي براي حوزه‌هاي اجرايي و مرتبط با موضوع، موازي کاري‌ها، مقابله‌ها، رقابت‌ها و همپوشاني‌هاي فرسايش‌گر و همچنين وجود افراد ناآگاه سياسي و کم‌سواد در رأس هرم سياست‌گذاري و مديريت رسانه‌ها، بيشترين آسيب را به رسانه‌هاي کشور زده است.

نگاه سلبي و ديدگاه ناسازگار به اين مقوله از چالش‌هاي اين حوزه است. همچنين نداشتن سواد رسانه‌اي، هنوز بسياري از موج‌هايي که فضاي مجازي را در برمي‌گيرد، ناشي از نوعي جو زدگي است که نشان مي‌دهد که سواد رسانه‌اي در اين حوزه به‌قدر کافي رشد نکرده است. مهم‌ترين چالش يا مانع در مسير سياست‌گذاري در اين حوزه به‌صورت خاص و فضاي مجازي به‌صورت عام، عدم شناسايي و يا به رسميت شناختن پديده‌هاست. براي مثال وقتي عارضه‌ درد و يا نشانه‌اي از يک بيماري وجود دارد، اولين گام اين است که قبول کنيم چنين نشانه‌اي وجود دارد و ممکن است نشانه‌اي از وجود يک بيماري خطرناک باشد.