به گزارش اول فارس، بی‌خوابی و خواب بی‌کیفیت امروزه به یک چالش سلامت عمومی تبدیل شده و تحقیقات، ارتباط آن را با افزایش خطر چاقی، دیابت نوع دو، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی‌عروقی نشان می‌دهند. همین امر باعث شده میلیون‌ها نفر برای یافتن راه‌حل، به سراغ مکمل‌های بدون نسخه بروند که در این میان، ملاتونین و منیزیم بیش از سایرین مورد توجه قرار گرفته‌اند. با این حال، این دو مکمل عملکرد و هدف درمانی متفاوتی دارند.

ملاتونین: تنظیم‌کننده ساعت داخلی بدن

ملاتونین در واقع یک هورمون طبیعی است که توسط مغز ترشح می‌شود و وظیفه اصلی آن تنظیم چرخه خواب و بیداری است. میزان ترشح این هورمون با تاریکی هوا افزایش می‌یابد و پیام آماده شدن برای خواب را به بدن می‌فرستد و با نزدیک شدن به صبح کاهش می‌یابد تا فرآیند بیداری آغاز شود.

متخصصان تأکید می‌کنند که ملاتونین بیشتر یک ابزار برای تنظیم ساعت زیستی بدن است تا یک قرص خواب‌آور قوی. این مکمل بیشتر برای افرادی مفید است که ساعت خواب آن‌ها با زمان طبیعی همخوانی ندارد. کسانی که دیر به خواب می‌روند، کارکنان شیفت شب و مسافرانی که دچار جت‌لاگ شده‌اند، معمولاً از مصرف ملاتونین سود می‌برند.

بررسی ۲۶ کارآزمایی بالینی در سال ۲۰۲۴ نشان داد که ملاتونین می‌تواند زمان به خواب رفتن را کاهش داده و مدت خواب را تا حدی افزایش دهد. دوز مؤثر برای بیشتر بزرگسالان سالم، معمولاً بین یک تا سه میلی‌گرم است و مصرف بیش از پنج میلی‌گرم اغلاف نتیجه بهتری ندارد. بهترین زمان مصرف، دو تا سه ساعت قبل از زمانی است که فرد قصد خوابیدن دارد.

ملاتونین درمان بی‌خوابی مزمن نیست

با وجود محبوبیت گسترده، متخصصان هشدار می‌دهند که ملاتونین نباید به عنوان درمان اصلی بی‌خوابی مزمن در نظر گرفته شود. آکادمی پزشکی خواب آمریکا شواهد کافی برای توصیه آن در درمان بی‌خوابی مزمن بزرگسالان ندارد.

اگر فردی حداقل سه شب در هفته و به مدت سه ماه یا بیشتر با به خواب رفتن یا تداوم خواب مشکل دارد، باید علت اصلی توسط پزشک بررسی شود. مصرف خودسرانه مکمل می‌تواند تشخیص بیماری زمینه‌ای را به تأخیر بیندازد. همچنین ملاتونین ممکن است با داروهای رقیق‌کننده خون، برخی داروهای ضدتشنج و سرکوب‌کننده‌های سیستم ایمنی تداخل داشته باشد. مصرف آن در کودکان نیز باید فقط تحت نظر پزشک باشد.

منیزیم: نقش در عملکرد عصبی و عضلانی

منیزیم یک ماده معدنی است که به دلیل نقش آن در عملکرد اعصاب و عضلات شناخته شده است. این ماده در تولید غیرمستقیم ملاتونین نیز نقش دارد و برخی پژوهشگران بر این باورند که ممکن است به بهبود کیفیت خواب کمک کند.

با این حال، برخلاف ملاتونین، شواهد علمی در مورد تأثیر مستقیم منیزیم بر خواب هنوز محدود و اغلب ناشی از مطالعات کوچک است. بسیاری از این مطالعات تنها بهبودهای خفیفی را گزارش کرده‌اند.

یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ نشان داد افرادی که به مدت یک ماه روزانه ۲۵۰ میلی‌گرم منیزیم بیس‌گلیسینات مصرف کردند، در مقایسه با گروه دارونما کیفیت خواب بهتری داشتند، اما این بهبود چشمگیر نبود. بنابراین، برخی متخصصان معتقدند منیزیم ممکن است برای مشکلات خفیف یا موقت خواب یا به عنوان مکمل در کنار سایر راهکارهای بهداشت خواب گزینه قابل قبولی باشد، اما انتظار اثراتی مشابه داروهای درمانی بی‌خوابی از آن واقع‌بینانه نیست.

نتیجه‌گیری: انتخاب بر اساس نوع مشکل

در نهایت، انتخاب بین ملاتونین و منیزیم باید بر اساس ماهیت مشکل خواب فرد صورت گیرد.

ملاتونین عمدتاً برای کسانی مناسب است که نیاز به تنظیم مجدد ساعت خواب خود دارند، مانند افراد دچار تاخیر در خواب، کارکنان شیفتی یا مسافران.

منیزیم ممکن است برای افرادی که به دنبال بهبود کلی کیفیت خواب و آرامش عصبی‌عضلانی هستند، مفید باشد، اما شواهد پشتیبان آن قوی نیست.

توصیه اصلی متخصصان این است که برای بی‌خوابی مزمن یا شدید، قبل از مصرف هرگونه مکمل، با پزشک مشورت شود تا علت ریشه‌ای مشکل شناسایی و درمان مناسب تجویز گردد.منبع:یورونیوز